{"id":3851,"date":"2026-10-08T11:34:26","date_gmt":"2026-10-08T10:34:26","guid":{"rendered":"https:\/\/wpcalc.com\/tr\/kimya\/yarilanma-suresi-hesaplama\/"},"modified":"2026-10-08T11:34:26","modified_gmt":"2026-10-08T10:34:26","slug":"yarilanma-suresi-hesaplama","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wpcalc.com\/tr\/kimya\/yarilanma-suresi-hesaplama\/","title":{"rendered":"Tepkime Yar\u0131lanma S\u00fcresi Hesaplay\u0131c\u0131s\u0131"},"content":{"rendered":"<section class=\"not-prose calculator-box\" aria-labelledby=\"calculator-title\"><div class=\"flex items-baseline sm:items-center justify-between gap-2 sm:gap-3\"><div class=\"flex flex-col sm:flex-row sm:items-center gap-2\"><span class=\"icon icon-calculator text-primary-700! text-base! dark:text-primary-300!\" aria-hidden=\"true\"><\/span><h2 id=\"calculator-title\" class=\"text-lg font-display font-bold\">S\u0131f\u0131r\u0131nc\u0131, birinci veya ikinci mertebeden bir tepkimenin yar\u0131 \u00f6mr\u00fcn\u00fc hesaplay\u0131n<\/h2><\/div><div class=\"calcdash-favorite group\">\n  <button type=\"button\" class=\"favorite\" id=\"favorite\" data-favorite-id=\"3851\" data-favorite-title=\"Tepkime Yar\u0131lanma S\u00fcresi\" data-favorite-url=\"https:\/\/wpcalc.com\/tr\/kimya\/yarilanma-suresi-hesaplama\/\" data-favorite-excerpt=\"S\u0131f\u0131r\u0131nc\u0131, birinci veya ikinci mertebeden bir kimyasal tepkimenin yar\u0131lanma s\u00fcresini h\u0131z sabiti k&#039;den ve gerekti\u011finde ba\u015flang\u0131\u00e7 deri\u015fiminden hesaplay\u0131n. Sonu\u00e7lar hem saniye cinsinden hem de se\u00e7ti\u011finiz zaman biriminde g\u00f6sterilir.\" aria-label=\"Favorilere ekle\" data-favorite-icon=\"icon icon-chemistry-1\">\n    <span class=\"icon icon-shape-star-empty\" aria-hidden=\"true\"><\/span>\n  <\/button>\n  <div class=\"calcdash-favorite__tip\" aria-hidden=\"true\">\n   <span class=\"favorite-tooltip\" id=\"favorite-tooltip\"><\/span>\n  <\/div>\n  <span class=\"sr-only\" role=\"status\" id=\"favorite-status\"><\/span>\n<\/div><\/div><form action=\"https:\/\/wpcalc.com\/tr\/kimya\/yarilanma-suresi-hesaplama\/\" method=\"POST\" class=\"calculator\" id=\"calculator-3851\" data-post=\"3851\"><fieldset class=\"fieldset-input is-2\"><legend class=\"sr-only\">Giri\u015f alanlar\u0131<\/legend><div class=\"field is-single\" id=\"input-1\"><label for=\"field-1\">Tepkime mertebesi<\/label><div class=\"grid grid-cols-1\"><select id=\"field-1\" name=\"tepkime_mertebesi\"><option value=\"Zero order\">S\u0131f\u0131r\u0131nc\u0131 mertebe<\/option><option value=\"First order\">Birinci mertebe<\/option><option value=\"Second order\">\u0130kinci mertebe<\/option><\/select><svg class=\"pointer-events-none col-start-1 row-start-1 mr-2 size-5 self-center justify-self-end text-gray-500 sm:size-4\" viewBox=\"0 0 16 16\" fill=\"currentColor\" aria-hidden=\"true\" data-slot=\"icon\">\n              <path fill-rule=\"evenodd\" d=\"M4.22 6.22a.75.75 0 0 1 1.06 0L8 8.94l2.72-2.72a.75.75 0 1 1 1.06 1.06l-3.25 3.25a.75.75 0 0 1-1.06 0L4.22 7.28a.75.75 0 0 1 0-1.06Z\" clip-rule=\"evenodd\" \/>\n            <\/svg><\/div><\/div><div class=\"field has-term\" id=\"input-2\"><label for=\"field-2\">H\u0131z sabiti (k)<\/label><div class=\"term\">k<\/div>  <div class=\"absolute bottom-0 left-16 top-8 w-2 h-0.5 bg-blue-500\"><\/div><input type=\"text\" name=\"hz_sabiti_k\" id=\"field-2\" aria-describedby=\"calc-info-2\" data-number inputmode=\"decimal\" autocomplete=\"off\" spellcheck=\"false\" placeholder=\"e.g. 0.05\" min=\"0\" value=\"0.05\"\/><small id=\"calc-info-2\">A\u015fa\u011f\u0131da se\u00e7ilen zaman birimi cinsinden ifade edilir: s\u0131f\u0131r\u0131nc\u0131 mertebede mol\u00b7L\u207b\u00b9\u00b7zaman\u207b\u00b9, birinci mertebede zaman\u207b\u00b9, ikinci mertebede L\u00b7mol\u207b\u00b9\u00b7zaman\u207b\u00b9<\/small><\/div><div class=\"field\" id=\"input-3\"><label for=\"field-3\">k&#039;n\u0131n zaman birimi<\/label><div class=\"grid grid-cols-1\"><select id=\"field-3\" name=\"knn_zaman_birimi\"><option value=\"s\">saniye ba\u015f\u0131na<\/option><option value=\"min\" selected>per minute<\/option><option value=\"h\">saat ba\u015f\u0131na<\/option><option value=\"d\">g\u00fcn ba\u015f\u0131na<\/option><\/select><svg class=\"pointer-events-none col-start-1 row-start-1 mr-2 size-5 self-center justify-self-end text-gray-500 sm:size-4\" viewBox=\"0 0 16 16\" fill=\"currentColor\" aria-hidden=\"true\" data-slot=\"icon\">\n              <path fill-rule=\"evenodd\" d=\"M4.22 6.22a.75.75 0 0 1 1.06 0L8 8.94l2.72-2.72a.75.75 0 1 1 1.06 1.06l-3.25 3.25a.75.75 0 0 1-1.06 0L4.22 7.28a.75.75 0 0 1 0-1.06Z\" clip-rule=\"evenodd\" \/>\n            <\/svg><\/div><\/div><div class=\"field has-term\" id=\"input-4\"><label for=\"field-4\">Ba\u015flang\u0131\u00e7 deri\u015fimi (A\u2080)<\/label><div class=\"term\">A\u2080<\/div>  <div class=\"absolute bottom-0 left-16 top-8 w-2 h-0.5 bg-blue-500\"><\/div><div class=\"field-group\"><input type=\"text\" name=\"balang_deriimi_a\" id=\"field-4\" aria-describedby=\"calc-info-4\" data-number inputmode=\"decimal\" autocomplete=\"off\" spellcheck=\"false\" placeholder=\"e.g. 0.5\" min=\"0\" value=\"0.5\"\/><div class=\"grid grid-cols-1\"><select id=\"field-5\" name=\"birim\" aria-label=\"Birim\"><option value=\"M\" selected>mol\/L<\/option><option value=\"mM\">mmol\/L<\/option><option value=\"uM\">\u00b5mol\/L<\/option><\/select><svg class=\"pointer-events-none col-start-1 row-start-1 mr-2 size-5 self-center justify-self-end text-gray-500 sm:size-4\" viewBox=\"0 0 16 16\" fill=\"currentColor\" aria-hidden=\"true\" data-slot=\"icon\">\n              <path fill-rule=\"evenodd\" d=\"M4.22 6.22a.75.75 0 0 1 1.06 0L8 8.94l2.72-2.72a.75.75 0 1 1 1.06 1.06l-3.25 3.25a.75.75 0 0 1-1.06 0L4.22 7.28a.75.75 0 0 1 0-1.06Z\" clip-rule=\"evenodd\" \/>\n            <\/svg><\/div><\/div><small id=\"calc-info-4\">S\u0131f\u0131r\u0131nc\u0131 ve ikinci mertebeden tepkimeler i\u00e7in gereklidir \u2014 birinci mertebede yar\u0131 \u00f6m\u00fcr ba\u015flang\u0131\u00e7 deri\u015fimine ba\u011fl\u0131 de\u011fildir<\/small><\/div><\/fieldset><div class=\"buttons\"><button type=\"submit\" data-text=\"Yeniden hesapla\" id=\"calculate-button\" data-post=\"3851\">Hesapla<\/button><button type=\"reset\">S\u0131f\u0131rla<\/button><\/div><div class=\"field is-checkbox hidden!\" id=\"field-auto-calc\"><input type=\"checkbox\" id=\"auto-calc\"><label for=\"auto-calc\">Otomatik hesapla<\/label><small>Etkinle\u015ftirilirse, herhangi bir de\u011feri de\u011fi\u015ftirdi\u011finizde sonu\u00e7 otomatik olarak g\u00fcncellenir.<\/small><\/div><div class=\"fieldset-result is-hidden\" aria-labelledby=\"result-title\" aria-live=\"polite\" role=\"region\"> <h3 class=\"result-title bg-gradient-to-r from-primary-50 to-gray-50 dark:from-primary-900 dark:to-gray-800\" id=\"result-title\"><span class=\"icon icon-s-pulse\" aria-hidden=\"true\"><\/span> Yar\u0131 \u00f6m\u00fcr sonu\u00e7lar\u0131<\/h3><div class=\"result-box\"><div class=\"field-result\" id=\"output-1\"><span class=\"field-title\"><span>Yar\u0131 \u00f6m\u00fcr<\/span><span class=\"result-term\">t\u00bd<\/span><\/span><span class=\"field-value\" id=\"result-1\" data-unit=\"s\"><\/span><button type=\"button\" class=\"copy-result\" data-tooltip=\"Sonucu kopyala\" aria-label=\"Sonucu kopyala\"><span class=\"copy-icon icon icon-document-copy\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/button><\/div><div class=\"field-result\" id=\"output-2\"><span class=\"field-title\"><span>Se\u00e7ti\u011finiz zaman biriminde yar\u0131 \u00f6m\u00fcr<\/span><span class=\"result-term\">t\u00bd<\/span><\/span><span class=\"field-value\" id=\"result-2\"><\/span><button type=\"button\" class=\"copy-result\" data-tooltip=\"Sonucu kopyala\" aria-label=\"Sonucu kopyala\"><span class=\"copy-icon icon icon-document-copy\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/button><\/div><div class=\"field-result is-column\" id=\"output-3\"><span class=\"field-title\"><span>Hesaplama ayr\u0131nt\u0131lar\u0131<\/span><\/span><span class=\"field-value\" id=\"result-3\"><\/span><button type=\"button\" class=\"copy-result\" data-tooltip=\"Sonucu kopyala\" aria-label=\"Sonucu kopyala\"><span class=\"copy-icon icon icon-document-copy\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/button><\/div><\/div><div class=\"result-actions\"><button type=\"button\" class=\"copy-link\"><svg viewBox=\"0 0 20 20\" fill=\"currentColor\" aria-hidden=\"true\"><path d=\"M12.232 4.232a2.5 2.5 0 0 1 3.536 3.536l-1.225 1.224a.75.75 0 0 0 1.061 1.06l1.224-1.224a4 4 0 0 0-5.656-5.656l-3 3a4 4 0 0 0 .225 5.865.75.75 0 0 0 .977-1.138 2.5 2.5 0 0 1-.142-3.667l3-3Z\"\/><path d=\"M11.603 7.963a.75.75 0 0 0-.977 1.138 2.5 2.5 0 0 1 .142 3.667l-3 3a2.5 2.5 0 0 1-3.536-3.536l1.225-1.224a.75.75 0 0 0-1.061-1.06l-1.224 1.224a4 4 0 1 0 5.656 5.656l3-3a4 4 0 0 0-.225-5.865Z\"\/><\/svg><span class=\"copy-link__text\">Bu hesaplaman\u0131n ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 kopyala<\/span><\/button><span class=\"sr-only\" role=\"status\" id=\"copy-link-status\"><\/span><\/div><\/div><a href=\"#respond\" class=\"hidden transition-opacity duration-300 opacity-0 w-50 text-sm justify-center items-center gap-2 px-4 py-2 rounded bg-gray-200 text-gray-700 hover:bg-gray-300\" id=\"leave-comment\"><span class=\"icon icon-comments\" aria-hidden=\"true\"><\/span>Yorum b\u0131rak<\/a><\/form><\/section><section id=\"calc-reactions\" class=\"not-prose hidden my-12 bg-gradient-to-r from-primary-50 to-gray-50 border border-indigo-100 rounded-xl px-6 py-4 shadow-sm\" data-post=\"3851\" aria-live=\"polite\" aria-labelledby=\"calc-reactions-title\"><p id=\"calc-reactions-title\" class=\"text-sm text-gray-500 text-center mb-2\">Bu sonu\u00e7 hakk\u0131nda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/p><div role=\"group\" aria-labelledby=\"calc-reactions-title\" class=\"grid grid-cols-3 sm:flex sm:flex-row sm:justify-around gap-4 sm:items-center sm:flex-wrap\"><button type=\"button\" aria-pressed=\"false\" class=\"reaction-btn flex flex-col items-center gap-1 text-sm text-gray-700 hover:text-primary-600 cursor-pointer transition-transform hover:scale-105\" data-reaction=\"like\"><span class=\"reaction-count\" data-reaction-count=\"like\">0<\/span><span class=\"reaction text-3xl\" aria-hidden=\"true\">\ud83d\ude00 <\/span><span class=\"reaction-description font-medium\">Be\u011fendim <\/span><\/button><button type=\"button\" aria-pressed=\"false\" class=\"reaction-btn flex flex-col items-center gap-1 text-sm text-gray-700 hover:text-primary-600 cursor-pointer transition-transform hover:scale-105\" data-reaction=\"helpful\"><span class=\"reaction-count\" data-reaction-count=\"helpful\">0<\/span><span class=\"reaction text-3xl\" aria-hidden=\"true\">\ud83d\udca1 <\/span><span class=\"reaction-description font-medium\">Faydal\u0131 <\/span><\/button><button type=\"button\" aria-pressed=\"false\" class=\"reaction-btn flex flex-col items-center gap-1 text-sm text-gray-700 hover:text-primary-600 cursor-pointer transition-transform hover:scale-105\" data-reaction=\"confused\"><span class=\"reaction-count\" data-reaction-count=\"confused\">0<\/span><span class=\"reaction text-3xl\" aria-hidden=\"true\">\ud83d\ude15 <\/span><span class=\"reaction-description font-medium\">Kafam kar\u0131\u015ft\u0131 <\/span><\/button><button type=\"button\" aria-pressed=\"false\" class=\"reaction-btn flex flex-col items-center gap-1 text-sm text-gray-700 hover:text-primary-600 cursor-pointer transition-transform hover:scale-105\" data-reaction=\"disappointed\"><span class=\"reaction-count\" data-reaction-count=\"disappointed\">0<\/span><span class=\"reaction text-3xl\" aria-hidden=\"true\">\ud83d\ude1e <\/span><span class=\"reaction-description font-medium\">Hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 <\/span><\/button><button type=\"button\" aria-pressed=\"false\" class=\"reaction-btn flex flex-col items-center gap-1 text-sm text-gray-700 hover:text-primary-600 cursor-pointer transition-transform hover:scale-105\" data-reaction=\"inaccurate\"><span class=\"reaction-count\" data-reaction-count=\"inaccurate\">0<\/span><span class=\"reaction text-3xl\" aria-hidden=\"true\">\u274c <\/span><span class=\"reaction-description font-medium\">Hatal\u0131 <\/span><\/button><\/div><div id=\"reaction-message\" class=\"hidden mt-8 rounded-md border border-primary-100 bg-white\/50 backdrop-blur-sm px-4 py-2 text-sm text-center shadow-sm\"><\/div><\/section><div class=\"calcdash-ad not-prose calcdash-ad--calc_result calcdash-ad--in-article\"><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block\" data-ad-client=\"ca-pub-1721569815777345\" data-ad-slot=\"6317458308\" data-ad-layout=\"in-article\" data-ad-format=\"fluid\"><\/ins><script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});<\/script><\/div>\n<style id=\"wpcoderpro-inline-1\">.formula-box {\r\n\tborder-bottom: none !important;\r\n}<\/style><section class=\"formula-box\" aria-labelledby=\"formula-title\">\r\n\t<div id=\"formula-title\" class=\"not-prose font-display mb-4\"><span class=\"icon icon-formula\" aria-hidden=\"true\"><\/span><h2>Tepkime Yar\u0131lanma S\u00fcresi Form\u00fcl\u00fc<\/h2><\/div>\r\n\t<figure class=\"not-prose formula\">\r\n\t\t<figcaption class=\"formula-title\">Form\u00fcl<\/figcaption>\r\n\t\t<div class=\"text-base text-gray-800\" id=\"formula\">\n\\[ t_{1\/2} = \\frac{[A]_0}{2k} \\quad \\text{(s\u0131f\u0131r\u0131nc\u0131 mertebe)} \\\\ t_{1\/2} = \\frac{\\ln 2}{k} \\quad \\text{(birinci mertebe)} \\\\ t_{1\/2} = \\frac{1}{k[A]_0} \\quad \\text{(ikinci mertebe)} \\]\n<\/div>\r\n\t<\/figure>\r\n\t<\/p>\n<p><strong>Buradaki g\u00f6sterimler:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>\\(t_{1\/2}\\) \u2014 yar\u0131lanma s\u00fcresi; tepken deri\u015fiminin ba\u015flang\u0131\u00e7 de\u011ferinin yar\u0131s\u0131na inmesi i\u00e7in gereken s\u00fcre<\/li>\n<li>\\(k\\) \u2014 h\u0131z sabiti; birimleri mertebeye g\u00f6re de\u011fi\u015fir (a\u015fa\u011f\u0131ya bak\u0131n)<\/li>\n<li>\\([A]_0\\) \u2014 tepkenin ba\u015flang\u0131\u00e7 deri\u015fimi (mol\/L)<\/li>\n<\/ul>\n<p>Her ifade, ilgili mertebenin h\u0131z yasas\u0131n\u0131n integrali al\u0131narak elde edilir. Dikkat edilecek nokta, yaln\u0131zca birinci mertebede yar\u0131lanma s\u00fcresinin ba\u015flang\u0131\u00e7 deri\u015fiminden ba\u011f\u0131ms\u0131z olmas\u0131d\u0131r \u2014 radyoaktif bozunmadan tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z davran\u0131\u015f budur.<\/p>\n<p>\r\n<\/section>\n<style id=\"wpcoderpro-inline-2\">.calculation-box {\r\n\tborder-bottom: none !important;\r\n}<\/style><section id=\"calculation\" class=\"calculation-box\" aria-labelledby=\"calculation-title\">\r\n\t<div id=\"calculation-title\" class=\"not-prose font-display\"><span class=\"icon icon-unordered-list\" aria-hidden=\"true\"><\/span><h2>Tepkime Yar\u0131lanma S\u00fcresi \u2013 Hesaplama \u00d6rne\u011fi<\/h2><\/div>\r\n\r\n<\/p>\n<p><strong>\u00d6rnek:<\/strong> birinci mertebeden bir ayr\u0131\u015fma tepkimesinin h\u0131z sabiti \\(k = 0.05\\ \\text{min}^{-1}\\) \u2014 hesaplay\u0131c\u0131n\u0131n varsay\u0131lan de\u011ferleri.<\/p>\n<p>\\[ t_{1\/2} = \\frac{\\ln 2}{k} = \\frac{0.6931}{0.05\\ \\text{min}^{-1}} = 13.86\\ \\text{min} \\]<\/p>\n<p><strong>Sonu\u00e7:<\/strong> yar\u0131lanma s\u00fcresi <strong>13,86 dakikad\u0131r<\/strong> (yakla\u015f\u0131k 831,8 saniye). Tepkime birinci mertebeden oldu\u011fu i\u00e7in ba\u015flang\u0131\u00e7 deri\u015fimi gerekmez \u2014 her yar\u0131lanma aral\u0131\u011f\u0131, kalan deri\u015fimi ne olursa olsun yar\u0131ya indirir.<\/p>\n<p>\n\r\n<\/section>\n<h2>Hesaplay\u0131c\u0131 Nas\u0131l Kullan\u0131l\u0131r?<\/h2>\n<ol>\n<li><strong>Tepkime mertebesi<\/strong> men\u00fcs\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131n ve <em>S\u0131f\u0131r\u0131nc\u0131 mertebe<\/em>, <em>Birinci mertebe<\/em> ya da <em>\u0130kinci mertebe<\/em> se\u00e7ene\u011fini i\u015faretleyin. Birinci mertebeden tepkimede ba\u015flang\u0131\u00e7 deri\u015fimi alan\u0131 otomatik olarak gizlenir.<\/li>\n<li><strong>H\u0131z sabitini (k)<\/strong> girin. Birimlerinin mertebeye uygun oldu\u011fundan emin olun: s\u0131f\u0131r\u0131nc\u0131 mertebe i\u00e7in mol\u00b7L\u207b\u00b9\u00b7zaman\u207b\u00b9, birinci mertebe i\u00e7in zaman\u207b\u00b9, ikinci mertebe i\u00e7in L\u00b7mol\u207b\u00b9\u00b7zaman\u207b\u00b9.<\/li>\n<li><strong>k'nin zaman birimini<\/strong> se\u00e7in (saniye ba\u015f\u0131na, dakika ba\u015f\u0131na, saat ba\u015f\u0131na veya g\u00fcn ba\u015f\u0131na). Yar\u0131lanma s\u00fcresi de ayn\u0131 birimle verilir.<\/li>\n<li>S\u0131f\u0131r\u0131nc\u0131 veya ikinci mertebeden tepkimelerde <strong>ba\u015flang\u0131\u00e7 deri\u015fimini (A\u2080)<\/strong> girin ve birimini se\u00e7in (mol\/L, mmol\/L veya \u00b5mol\/L). De\u011fer arka planda mol\/L'ye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcr; bu nedenle k de mol\/L'ye g\u00f6re tan\u0131ml\u0131 olmal\u0131d\u0131r (\u00f6rne\u011fin L\u00b7mmol\u207b\u00b9\u00b7min\u207b\u00b9 de\u011fil, L\u00b7mol\u207b\u00b9\u00b7min\u207b\u00b9).<\/li>\n<li>Sonu\u00e7lar\u0131 okuyun: saniye cinsinden <strong>Yar\u0131lanma S\u00fcresi<\/strong>, se\u00e7ti\u011finiz birimde <strong>Yar\u0131lanma S\u00fcresi<\/strong> ve kullan\u0131lan form\u00fcl\u00fc ad\u0131m ad\u0131m yerine koymayla birlikte g\u00f6steren <strong>Hesaplama Ayr\u0131nt\u0131lar\u0131<\/strong>.<\/li>\n<\/ol>\n<h2>Tepkimenin Yar\u0131lanma S\u00fcresi Nedir?<\/h2>\n<p>Yar\u0131lanma s\u00fcresi \\(t_{1\/2}\\), bir tepkenin deri\u015fiminin, \u00f6l\u00e7\u00fcm aral\u0131\u011f\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131ndaki de\u011ferinin yar\u0131s\u0131na d\u00fc\u015fmesi i\u00e7in ge\u00e7en s\u00fcredir. Bir tepkimenin ne kadar h\u0131zl\u0131 ilerledi\u011fini anlatman\u0131n en sezgisel yollar\u0131ndan biridir: k\u0131sa yar\u0131lanma s\u00fcresi tepkenin \u00e7abuk t\u00fckendi\u011fini, uzun olan\u0131 ise uzun s\u00fcre kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir.<\/p>\n<p>Radyoaktif bozunmada yar\u0131lanma s\u00fcresi sabittir; oysa kimyasal tepkimenin yar\u0131lanma s\u00fcresi tepkimenin <em>mertebesine<\/em>, yani h\u0131z\u0131n deri\u015fime nas\u0131l ba\u011fl\u0131 oldu\u011funa ba\u011fl\u0131d\u0131r. Birinci mertebeden bir tepkimede h\u0131z \\([A]\\) ile orant\u0131l\u0131d\u0131r ve yar\u0131lanma s\u00fcresi sabit \u00e7\u0131kar: \\(t_{1\/2} = \\ln 2 \/ k\\). Ard\u0131\u015f\u0131k yar\u0131lanma s\u00fcreleri hep kalan miktar\u0131 yar\u0131ya indirir; \u00f6rne\u011fin iki yar\u0131lanma s\u00fcresi sonunda tepkenin %75'i, \u00fc\u00e7\u00fcnden sonra %87,5'i t\u00fckenmi\u015ftir ve bu b\u00f6yle s\u00fcrer gider. <a href=\"https:\/\/wpcalc.com\/tr\/kimya\/radyoaktif-bozunma-hesaplayici\/\">Radyoaktif Bozunma Hesaplay\u0131c\u0131m\u0131z\u0131n<\/a> dayand\u0131\u011f\u0131 \u00f6r\u00fcnt\u00fc tam olarak budur.<\/p>\n<p>S\u0131f\u0131r\u0131nc\u0131 ve ikinci mertebeden tepkimeler farkl\u0131 davran\u0131r. S\u0131rf\u0131r\u0131nc\u0131 mertebede h\u0131z deri\u015fimden ba\u011f\u0131ms\u0131z sabittir; dolay\u0131s\u0131yla \\(t_{1\/2} = [A]_0\/2k\\): yar\u0131lanma s\u00fcresi tepken t\u00fckendik\u00e7e uzar ve tepkime \\(t = [A]_0\/k\\) an\u0131nda, tam olarak ilk yar\u0131lanma s\u00fcresinin iki kat\u0131nda, tamamen biter. \u0130kinci mertebede \\(t_{1\/2} = 1\/(k[A]_0)\\) oldu\u011fundan her ard\u0131\u015f\u0131k yar\u0131lanma s\u00fcresi <em>iki kat\u0131na \u00e7\u0131kar<\/em> \u2014 ba\u015flang\u0131\u00e7 deri\u015fimi iki kat\u0131na \u00e7\u0131karsa yar\u0131lanma s\u00fcresi yar\u0131ya iner.<\/p>\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>Mertebe<\/th>\n<th>Yar\u0131lanma s\u00fcresi<\/th>\n<th>k'nin birimleri<\/th>\n<th>[A]\u2080'a ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>S\u0131f\u0131r\u0131nc\u0131<\/td>\n<td>\\(t_{1\/2} = [A]_0\/(2k)\\)<\/td>\n<td>mol\u00b7L\u207b\u00b9\u00b7zaman\u207b\u00b9<\/td>\n<td>Orant\u0131l\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Birinci<\/td>\n<td>\\(t_{1\/2} = \\ln 2\/k\\)<\/td>\n<td>zaman\u207b\u00b9<\/td>\n<td>Yok<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u0130kinci<\/td>\n<td>\\(t_{1\/2} = 1\/(k[A]_0)\\)<\/td>\n<td>L\u00b7mol\u207b\u00b9\u00b7zaman\u207b\u00b9<\/td>\n<td>Ters orant\u0131l\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Yar\u0131lanma s\u00fcresinin deri\u015fimle nas\u0131l de\u011fi\u015fti\u011fini \u00f6l\u00e7mek asl\u0131nda tepkimenin mertebesini belirlemenin klasik deneysel y\u00f6ntemlerinden biridir: \\(t_{1\/2}\\) sabitse tepkime birinci, \\([A]_0\\) ile birlikte b\u00fcy\u00fcyorsa s\u0131f\u0131r\u0131nc\u0131, \\([A]_0\\) ile ters orant\u0131l\u0131ysa ikinci mertebendir.<\/p>\n<h2>Varsay\u0131mlar, S\u0131n\u0131rlamalar ve Pratik \u0130pu\u00e7lar\u0131<\/h2>\n<ul>\n<li><strong>Tek tepken, sabit s\u0131cakl\u0131k.<\/strong> Form\u00fcller, b\u00fct\u00fcnle\u015fik h\u0131z yasas\u0131n\u0131n t\u00fcm deri\u015fim aral\u0131\u011f\u0131nda ge\u00e7erli oldu\u011fu yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bir tepkeni tan\u0131mlar. H\u0131z sabiti \\(k\\)'nin kendisi de Arrhenius ve <a href=\"https:\/\/wpcalc.com\/tr\/kimya\/van-t-hoff-denklem-hesaplayici\/\">Van 't Hoff denklemiyle<\/a> betimlendi\u011fi \u00fczere s\u0131cakl\u0131\u011fa g\u00fc\u00e7l\u00fc bi\u00e7imde ba\u011fl\u0131d\u0131r; s\u0131cakl\u0131k de\u011fi\u015firse yar\u0131lanma s\u00fcresi de de\u011fi\u015fir.<\/li>\n<li><strong>Birim tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemlidir.<\/strong> Girdi\u011finiz deri\u015fim mol\/L'ye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in \\(k\\)'nin deri\u015fim bile\u015feni mol\u00b7L\u207b\u00b9 cinsinden olmal\u0131d\u0131r (\u00f6rne\u011fin L\u00b7mol\u207b\u00b9\u00b7s\u207b\u00b9). Mmol veya \u00b5mol ba\u015f\u0131na verilmi\u015f bir sabit, kullan\u0131lmadan \u00f6nce \u00f6l\u00e7eklendirilmelidir.<\/li>\n<li><strong>Ger\u00e7ek tepkimeler mertebe de\u011fi\u015ftirebilir.<\/strong> Bir\u00e7ok tepkime yaln\u0131zca s\u0131n\u0131rl\u0131 bir deri\u015fim aral\u0131\u011f\u0131nda basit kinetik izler; tamamlanmaya yak\u0131n yan tepkimeler, dengeler ya da ikinci bir tepkenin t\u00fckenmesi g\u00f6r\u00fcnen mertebeyi de\u011fi\u015ftirebilir. Bu y\u00fczden hesaplanan yar\u0131lanma s\u00fcresi, belirtilen \\([A]_0\\) de\u011feri civar\u0131nda ge\u00e7erli olarak ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li><strong>Yalanc\u0131 mertebeler yayg\u0131nd\u0131r.<\/strong> Bir tepken b\u00fcy\u00fck fazlaysa deri\u015fimi neredeyse sabit kal\u0131r ve tepkime, ger\u00e7ek molek\u00fclerli\u011fi daha y\u00fcksek olsa da izlenen tepken a\u00e7\u0131s\u0131ndan birinci mertebe gibi davranabilir. Bu durumda birinci mertebe form\u00fcl\u00fc, yalanc\u0131 birinci mertebe h\u0131z sabitiyle yine ge\u00e7erlidir.<\/li>\n<li><strong>Ard\u0131\u015f\u0131k yar\u0131lanma s\u00fcreleri.<\/strong> S\u0131f\u0131r\u0131nc\u0131 mertebede tepkime \\(t = [A]_0\/k\\) an\u0131nda tamamlan\u0131r; birinci mertebede tepken hi\u00e7 tamamen kaybolmaz, ikinci mertebede ise her ard\u0131\u015f\u0131k yar\u0131lanma s\u00fcresi iki kat\u0131na \u00e7\u0131kar \u2014 ilk yar\u0131lanma s\u00fcresinin \u00e7ok \u00f6tesine uzan\u0131rken bunu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurun.<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u0131f\u0131r\u0131nc\u0131, birinci veya ikinci mertebeden bir kimyasal tepkimenin yar\u0131lanma s\u00fcresini h\u0131z sabiti k'den ve gerekti\u011finde ba\u015flang\u0131\u00e7 deri\u015fiminden hesaplay\u0131n. Sonu\u00e7lar hem saniye cinsinden hem de se\u00e7ti\u011finiz zaman biriminde g\u00f6sterilir.<\/p>\n","protected":false},"author":3168,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[65],"class_list":["post-3851","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kimya","tag-reaksiyonlar"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wpcalc.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3851","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wpcalc.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wpcalc.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wpcalc.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3168"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wpcalc.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3851"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wpcalc.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3851\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wpcalc.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3851"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wpcalc.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3851"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wpcalc.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3851"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}