{"id":4208,"date":"2026-11-09T09:20:11","date_gmt":"2026-11-09T09:20:11","guid":{"rendered":"https:\/\/wpcalc.com\/tr\/istatistik\/kartil-hesaplama-iqr-bes-sayili-ozet\/"},"modified":"2026-11-09T09:20:11","modified_gmt":"2026-11-09T09:20:11","slug":"kartil-hesaplama-iqr-bes-sayili-ozet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wpcalc.com\/tr\/istatistik\/kartil-hesaplama-iqr-bes-sayili-ozet\/","title":{"rendered":"Kartil Hesaplama Arac\u0131 \u2013 IQR ve Be\u015f Say\u0131l\u0131 \u00d6zet"},"content":{"rendered":"<section class=\"not-prose calculator-box\" aria-labelledby=\"calculator-title\"><div class=\"flex items-baseline sm:items-center justify-between gap-2 sm:gap-3\"><div class=\"flex flex-col sm:flex-row sm:items-center gap-2\"><span class=\"icon icon-calculator text-primary-700! text-base! dark:text-primary-300!\" aria-hidden=\"true\"><\/span><h2 id=\"calculator-title\" class=\"text-lg font-display font-bold\">Verilerinizin \u00e7eyreklerini, \u00e7eyrekler aras\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve ayk\u0131r\u0131 de\u011ferlerini hesaplay\u0131n<\/h2><\/div><div class=\"calcdash-favorite group\">\n  <button type=\"button\" class=\"favorite\" id=\"favorite\" data-favorite-id=\"4208\" data-favorite-title=\"Kartiller\" data-favorite-url=\"https:\/\/wpcalc.com\/tr\/istatistik\/kartil-hesaplama-iqr-bes-sayili-ozet\/\" data-favorite-excerpt=\"Veri setinizi girin; be\u015f say\u0131l\u0131 \u00f6zeti (minimum, Q1, medyan, Q3, maksimum), \u00e7eyrekler aras\u0131 aral\u0131\u011f\u0131, Tukey ayk\u0131r\u0131 de\u011fer s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131, kutu grafi\u011fini ve ad\u0131m ad\u0131m a\u00e7\u0131klamay\u0131 an\u0131nda al\u0131n. \u00dc\u00e7 kartil y\u00f6nteminden birini se\u00e7ebilirsiniz.\" aria-label=\"Favorilere ekle\" data-favorite-icon=\"icon icon-wpcalc-bell-curve\">\n    <span class=\"icon icon-shape-star-empty\" aria-hidden=\"true\"><\/span>\n  <\/button>\n  <div class=\"calcdash-favorite__tip\" aria-hidden=\"true\">\n   <span class=\"favorite-tooltip\" id=\"favorite-tooltip\"><\/span>\n  <\/div>\n  <span class=\"sr-only\" role=\"status\" id=\"favorite-status\"><\/span>\n<\/div><\/div><form action=\"https:\/\/wpcalc.com\/tr\/istatistik\/kartil-hesaplama-iqr-bes-sayili-ozet\/\" method=\"POST\" class=\"calculator\" id=\"calculator-4208\" data-post=\"4208\"><fieldset class=\"fieldset-input is-1\"><legend class=\"sr-only\">Giri\u015f alanlar\u0131<\/legend><div class=\"field\" id=\"input-1\"><label for=\"field-1\">Veri de\u011ferleri<\/label><textarea id=\"field-1\" name=\"veri_deerleri\">3, 7, 8, 5, 12, 14, 21, 13, 18<\/textarea><\/div><div class=\"field is-single\" id=\"input-2\"><label for=\"field-2\">\u00c7eyrek y\u00f6ntemi<\/label><div class=\"grid grid-cols-1\"><select id=\"field-2\" name=\"eyrek_yntemi\"><option value=\"exclusive\" selected>D\u0131\u015flay\u0131c\u0131 \u2014 yar\u0131mlar\u0131n ortancas\u0131 (Tukey)<\/option><option value=\"inclusive\">Kapsay\u0131c\u0131 \u2014 ortanca her iki yar\u0131ya da dahil<\/option><option value=\"type7\">Do\u011frusal enterpolasyon \u2014 Excel QUARTILE.INC (R tip 7)<\/option><\/select><svg class=\"pointer-events-none col-start-1 row-start-1 mr-2 size-5 self-center justify-self-end text-gray-500 sm:size-4\" viewBox=\"0 0 16 16\" fill=\"currentColor\" aria-hidden=\"true\" data-slot=\"icon\">\n              <path fill-rule=\"evenodd\" d=\"M4.22 6.22a.75.75 0 0 1 1.06 0L8 8.94l2.72-2.72a.75.75 0 1 1 1.06 1.06l-3.25 3.25a.75.75 0 0 1-1.06 0L4.22 7.28a.75.75 0 0 1 0-1.06Z\" clip-rule=\"evenodd\" \/>\n            <\/svg><\/div><\/div><\/fieldset><div class=\"buttons\"><button type=\"submit\" data-text=\"Yeniden hesapla\" id=\"calculate-button\" data-post=\"4208\">Hesapla<\/button><button type=\"reset\">S\u0131f\u0131rla<\/button><\/div><div class=\"field is-checkbox hidden!\" id=\"field-auto-calc\"><input type=\"checkbox\" id=\"auto-calc\"><label for=\"auto-calc\">Otomatik hesapla<\/label><small>Etkinle\u015ftirilirse, herhangi bir de\u011feri de\u011fi\u015ftirdi\u011finizde sonu\u00e7 otomatik olarak g\u00fcncellenir.<\/small><\/div><div class=\"fieldset-result is-hidden\" aria-labelledby=\"result-title\" aria-live=\"polite\" role=\"region\"> <h3 class=\"result-title bg-gradient-to-r from-primary-50 to-gray-50 dark:from-primary-900 dark:to-gray-800\" id=\"result-title\"><span class=\"icon icon-s-pulse\" aria-hidden=\"true\"><\/span> Be\u015f say\u0131 \u00f6zeti ve IQR<\/h3><div class=\"result-box\"><div class=\"field-result is-column\" id=\"output-1\"><span class=\"field-title\"><span>S\u0131ral\u0131 veriler<\/span><\/span><span class=\"field-value\" id=\"result-1\"><\/span><button type=\"button\" class=\"copy-result\" data-tooltip=\"Sonucu kopyala\" aria-label=\"Sonucu kopyala\"><span class=\"copy-icon icon icon-document-copy\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/button><\/div><div class=\"field-result\" id=\"output-2\"><span class=\"field-title\"><span>De\u011fer say\u0131s\u0131<\/span><span class=\"result-term\">n<\/span><\/span><span class=\"field-value\" id=\"result-2\"><\/span><button type=\"button\" class=\"copy-result\" data-tooltip=\"Sonucu kopyala\" aria-label=\"Sonucu kopyala\"><span class=\"copy-icon icon icon-document-copy\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/button><\/div><div class=\"field-result\" id=\"output-3\"><span class=\"field-title\"><span>En k\u00fc\u00e7\u00fck de\u011fer<\/span><span class=\"result-term\">min<\/span><\/span><span class=\"field-value\" id=\"result-3\"><\/span><button type=\"button\" class=\"copy-result\" data-tooltip=\"Sonucu kopyala\" aria-label=\"Sonucu kopyala\"><span class=\"copy-icon icon icon-document-copy\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/button><\/div><div class=\"field-result\" id=\"output-4\"><span class=\"field-title\"><span>Birinci \u00e7eyrek<\/span><span class=\"result-term\">Q1<\/span><\/span><span class=\"field-value\" id=\"result-4\"><\/span><button type=\"button\" class=\"copy-result\" data-tooltip=\"Sonucu kopyala\" aria-label=\"Sonucu kopyala\"><span class=\"copy-icon icon icon-document-copy\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/button><\/div><div class=\"field-result\" id=\"output-5\"><span class=\"field-title\"><span>Ortanca<\/span><span class=\"result-term\">Q2<\/span><\/span><span class=\"field-value\" id=\"result-5\"><\/span><button type=\"button\" class=\"copy-result\" data-tooltip=\"Sonucu kopyala\" aria-label=\"Sonucu kopyala\"><span class=\"copy-icon icon icon-document-copy\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/button><\/div><div class=\"field-result\" id=\"output-6\"><span class=\"field-title\"><span>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00e7eyrek<\/span><span class=\"result-term\">Q3<\/span><\/span><span class=\"field-value\" id=\"result-6\"><\/span><button type=\"button\" class=\"copy-result\" data-tooltip=\"Sonucu kopyala\" aria-label=\"Sonucu kopyala\"><span class=\"copy-icon icon icon-document-copy\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/button><\/div><div class=\"field-result\" id=\"output-7\"><span class=\"field-title\"><span>En b\u00fcy\u00fck de\u011fer<\/span><span class=\"result-term\">max<\/span><\/span><span class=\"field-value\" id=\"result-7\"><\/span><button type=\"button\" class=\"copy-result\" data-tooltip=\"Sonucu kopyala\" aria-label=\"Sonucu kopyala\"><span class=\"copy-icon icon icon-document-copy\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/button><\/div><div class=\"field-result\" id=\"output-8\"><span class=\"field-title\"><span>A\u00e7\u0131kl\u0131k<\/span><span class=\"result-term\">R<\/span><\/span><span class=\"field-value\" id=\"result-8\"><\/span><button type=\"button\" class=\"copy-result\" data-tooltip=\"Sonucu kopyala\" aria-label=\"Sonucu kopyala\"><span class=\"copy-icon icon icon-document-copy\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/button><\/div><div class=\"field-result\" id=\"output-9\"><span class=\"field-title\"><span>\u00c7eyrekler aras\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131k<\/span><span class=\"result-term\">IQR<\/span><\/span><span class=\"field-value\" id=\"result-9\"><\/span><button type=\"button\" class=\"copy-result\" data-tooltip=\"Sonucu kopyala\" aria-label=\"Sonucu kopyala\"><span class=\"copy-icon icon icon-document-copy\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/button><\/div><div class=\"field-result\" id=\"output-10\"><span class=\"field-title\"><span>Alt s\u0131n\u0131r (Q1 \u2212 1,5\u00b7IQR)<\/span><\/span><span class=\"field-value\" id=\"result-10\"><\/span><button type=\"button\" class=\"copy-result\" data-tooltip=\"Sonucu kopyala\" aria-label=\"Sonucu kopyala\"><span class=\"copy-icon icon icon-document-copy\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/button><\/div><div class=\"field-result\" id=\"output-11\"><span class=\"field-title\"><span>\u00dcst s\u0131n\u0131r (Q3 + 1,5\u00b7IQR)<\/span><\/span><span class=\"field-value\" id=\"result-11\"><\/span><button type=\"button\" class=\"copy-result\" data-tooltip=\"Sonucu kopyala\" aria-label=\"Sonucu kopyala\"><span class=\"copy-icon icon icon-document-copy\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/button><\/div><div class=\"field-result is-column\" id=\"output-12\"><span class=\"field-title\"><span>Ayk\u0131r\u0131 de\u011ferler<\/span><\/span><span class=\"field-value\" id=\"result-12\"><\/span><button type=\"button\" class=\"copy-result\" data-tooltip=\"Sonucu kopyala\" aria-label=\"Sonucu kopyala\"><span class=\"copy-icon icon icon-document-copy\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/button><\/div><div class=\"field-result is-column\" id=\"output-13\"><span class=\"field-title\"><span>Kutu grafi\u011fi<\/span><\/span><span class=\"field-value\" id=\"result-13\"><\/span><button type=\"button\" class=\"copy-result\" data-tooltip=\"Sonucu kopyala\" aria-label=\"Sonucu kopyala\"><span class=\"copy-icon icon icon-document-copy\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/button><\/div><div class=\"field-result is-column\" id=\"output-14\"><span class=\"field-title\"><span>\u00c7eyrekler nas\u0131l hesapland\u0131?<\/span><\/span><span class=\"field-value\" id=\"result-14\"><\/span><button type=\"button\" class=\"copy-result\" data-tooltip=\"Sonucu kopyala\" aria-label=\"Sonucu kopyala\"><span class=\"copy-icon icon icon-document-copy\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/button><\/div><\/div><div class=\"result-actions\"><button type=\"button\" class=\"copy-link\"><svg viewBox=\"0 0 20 20\" fill=\"currentColor\" aria-hidden=\"true\"><path d=\"M12.232 4.232a2.5 2.5 0 0 1 3.536 3.536l-1.225 1.224a.75.75 0 0 0 1.061 1.06l1.224-1.224a4 4 0 0 0-5.656-5.656l-3 3a4 4 0 0 0 .225 5.865.75.75 0 0 0 .977-1.138 2.5 2.5 0 0 1-.142-3.667l3-3Z\"\/><path d=\"M11.603 7.963a.75.75 0 0 0-.977 1.138 2.5 2.5 0 0 1 .142 3.667l-3 3a2.5 2.5 0 0 1-3.536-3.536l1.225-1.224a.75.75 0 0 0-1.061-1.06l-1.224 1.224a4 4 0 1 0 5.656 5.656l3-3a4 4 0 0 0-.225-5.865Z\"\/><\/svg><span class=\"copy-link__text\">Bu hesaplaman\u0131n ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 kopyala<\/span><\/button><span class=\"sr-only\" role=\"status\" id=\"copy-link-status\"><\/span><\/div><\/div><a href=\"#respond\" class=\"hidden transition-opacity duration-300 opacity-0 w-50 text-sm justify-center items-center gap-2 px-4 py-2 rounded bg-gray-200 text-gray-700 hover:bg-gray-300\" id=\"leave-comment\"><span class=\"icon icon-comments\" aria-hidden=\"true\"><\/span>Yorum b\u0131rak<\/a><\/form><\/section><section id=\"calc-reactions\" class=\"not-prose hidden my-12 bg-gradient-to-r from-primary-50 to-gray-50 border border-indigo-100 rounded-xl px-6 py-4 shadow-sm\" data-post=\"4208\" aria-live=\"polite\" aria-labelledby=\"calc-reactions-title\"><p id=\"calc-reactions-title\" class=\"text-sm text-gray-500 text-center mb-2\">Bu sonu\u00e7 hakk\u0131nda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/p><div role=\"group\" aria-labelledby=\"calc-reactions-title\" class=\"grid grid-cols-3 sm:flex sm:flex-row sm:justify-around gap-4 sm:items-center sm:flex-wrap\"><button type=\"button\" aria-pressed=\"false\" class=\"reaction-btn flex flex-col items-center gap-1 text-sm text-gray-700 hover:text-primary-600 cursor-pointer transition-transform hover:scale-105\" data-reaction=\"like\"><span class=\"reaction-count\" data-reaction-count=\"like\">0<\/span><span class=\"reaction text-3xl\" aria-hidden=\"true\">\ud83d\ude00 <\/span><span class=\"reaction-description font-medium\">Be\u011fendim <\/span><\/button><button type=\"button\" aria-pressed=\"false\" class=\"reaction-btn flex flex-col items-center gap-1 text-sm text-gray-700 hover:text-primary-600 cursor-pointer transition-transform hover:scale-105\" data-reaction=\"helpful\"><span class=\"reaction-count\" data-reaction-count=\"helpful\">0<\/span><span class=\"reaction text-3xl\" aria-hidden=\"true\">\ud83d\udca1 <\/span><span class=\"reaction-description font-medium\">Faydal\u0131 <\/span><\/button><button type=\"button\" aria-pressed=\"false\" class=\"reaction-btn flex flex-col items-center gap-1 text-sm text-gray-700 hover:text-primary-600 cursor-pointer transition-transform hover:scale-105\" data-reaction=\"confused\"><span class=\"reaction-count\" data-reaction-count=\"confused\">0<\/span><span class=\"reaction text-3xl\" aria-hidden=\"true\">\ud83d\ude15 <\/span><span class=\"reaction-description font-medium\">Kafam kar\u0131\u015ft\u0131 <\/span><\/button><button type=\"button\" aria-pressed=\"false\" class=\"reaction-btn flex flex-col items-center gap-1 text-sm text-gray-700 hover:text-primary-600 cursor-pointer transition-transform hover:scale-105\" data-reaction=\"disappointed\"><span class=\"reaction-count\" data-reaction-count=\"disappointed\">0<\/span><span class=\"reaction text-3xl\" aria-hidden=\"true\">\ud83d\ude1e <\/span><span class=\"reaction-description font-medium\">Hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 <\/span><\/button><button type=\"button\" aria-pressed=\"false\" class=\"reaction-btn flex flex-col items-center gap-1 text-sm text-gray-700 hover:text-primary-600 cursor-pointer transition-transform hover:scale-105\" data-reaction=\"inaccurate\"><span class=\"reaction-count\" data-reaction-count=\"inaccurate\">0<\/span><span class=\"reaction text-3xl\" aria-hidden=\"true\">\u274c <\/span><span class=\"reaction-description font-medium\">Hatal\u0131 <\/span><\/button><\/div><div id=\"reaction-message\" class=\"hidden mt-8 rounded-md border border-primary-100 bg-white\/50 backdrop-blur-sm px-4 py-2 text-sm text-center shadow-sm\"><\/div><\/section><div class=\"calcdash-ad not-prose calcdash-ad--calc_result calcdash-ad--in-article\"><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block\" data-ad-client=\"ca-pub-1721569815777345\" data-ad-slot=\"6317458308\" data-ad-layout=\"in-article\" data-ad-format=\"fluid\"><\/ins><script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});<\/script><\/div>\n<style id=\"wpcoderpro-inline-1\">.formula-box {\r\n\tborder-bottom: none !important;\r\n}<\/style><section class=\"formula-box\" aria-labelledby=\"formula-title\">\r\n\t<div id=\"formula-title\" class=\"not-prose font-display mb-4\"><span class=\"icon icon-formula\" aria-hidden=\"true\"><\/span><h2>Kartil form\u00fcl\u00fc<\/h2><\/div>\r\n\t<figure class=\"not-prose formula\">\r\n\t\t<figcaption class=\"formula-title\">Form\u00fcl<\/figcaption>\r\n\t\t<div class=\"text-base text-gray-800\" id=\"formula\">\n\\[ \\text{Be\u015f say\u0131l\u0131 \u00f6zet} = \\bigl(\\min,\\; Q_1,\\; \\text{medyan} = Q_2,\\; Q_3,\\; \\max\\bigr) \\]\n\\[ \\text{IQR} = Q_3 - Q_1 \\]\n\\[ \\text{alt s\u0131n\u0131r} = Q_1 - 1.5 \\cdot \\text{IQR}, \\qquad \\text{\u00fcst s\u0131n\u0131r} = Q_3 + 1.5 \\cdot \\text{IQR} \\]\n<\/div>\r\n\t<\/figure>\r\n\t<\/p>\n<p><strong>G\u00f6sterimler:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>\\(Q_1\\) \u2014 birinci kartil: s\u0131ralanm\u0131\u015f verinin alt yar\u0131s\u0131n\u0131n medyan\u0131 (de\u011ferlerin %25'i onun alt\u0131nda kal\u0131r)<\/li>\n<li>\\(Q_2\\) \u2014 ikinci kartil, yani veri setinin tamam\u0131n\u0131n medyan\u0131<\/li>\n<li>\\(Q_3\\) \u2014 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kartil: \u00fcst yar\u0131n\u0131n medyan\u0131 (de\u011ferlerin %75'i onun alt\u0131nda kal\u0131r)<\/li>\n<li>\\(\\text{IQR}\\) \u2014 \u00e7eyrekler aras\u0131 aral\u0131k: verinin ortadaki %50'lik b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn geni\u015fli\u011fi<\/li>\n<\/ul>\n<p>Tukey'in 1,5\u00b7IQR kural\u0131na g\u00f6re bir de\u011fer, alt s\u0131n\u0131r\u0131n alt\u0131nda veya \u00fcst s\u0131n\u0131r\u0131n \u00fcst\u00fcnde kal\u0131yorsa ayk\u0131r\u0131 de\u011fer olarak i\u015faretlenir.<\/p>\n<p>\r\n<\/section>\n<style id=\"wpcoderpro-inline-2\">.calculation-box {\r\n\tborder-bottom: none !important;\r\n}<\/style><section id=\"calculation\" class=\"calculation-box\" aria-labelledby=\"calculation-title\">\r\n\t<div id=\"calculation-title\" class=\"not-prose font-display\"><span class=\"icon icon-unordered-list\" aria-hidden=\"true\"><\/span><h2>Kartiller \u2013 hesaplama \u00f6rne\u011fi<\/h2><\/div>\r\n\r\n<\/p>\n<p><strong>\u00d6rnek:<\/strong> hesaplay\u0131c\u0131n\u0131n varsay\u0131lan y\u00f6ntemi olan d\u0131\u015flay\u0131c\u0131 (Tukey) y\u00f6ntemiyle 3, 7, 8, 5, 12, 14, 21, 13, 18 verisinin kartillerini, \u00e7eyrekler aras\u0131 aral\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ayk\u0131r\u0131 de\u011ferlerini bulun.<\/p>\n<p>S\u0131ralanm\u0131\u015f veri (n = 9): 3, 5, 7, 8, 12, 13, 14, 18, 21<\/p>\n<p>\\[ Q_2 = 12 \\quad \\text{(ortadaki de\u011fer, yani 5. de\u011fer)} \\]<\/p>\n<p>\\[ Q_1 = \\frac{5 + 7}{2} = 6 \\quad \\text{(alt yar\u0131n\u0131n medyan\u0131: 3, 5, 7, 8)} \\]<\/p>\n<p>\\[ Q_3 = \\frac{14 + 18}{2} = 16 \\quad \\text{(\u00fcst yar\u0131n\u0131n medyan\u0131: 13, 14, 18, 21)} \\]<\/p>\n<p>\\[ \\text{IQR} = 16 - 6 = 10 \\]<\/p>\n<p>\\[ \\text{alt s\u0131n\u0131r} = 6 - 1.5 \\times 10 = -9, \\qquad \\text{\u00fcst s\u0131n\u0131r} = 16 + 1.5 \\times 10 = 31 \\]<\/p>\n<p><strong>Sonu\u00e7:<\/strong> be\u015f say\u0131l\u0131 \u00f6zet (3, 6, 12, 16, 21); IQR = 10. T\u00fcm de\u011ferler [\u22129, 31] aral\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ayk\u0131r\u0131 de\u011fer yoktur. A\u00e7\u0131kl\u0131k ise 21 \u2212 3 = 18'dir.<\/p>\n<p>\n\r\n<\/section>\n<h2>Hesaplay\u0131c\u0131 nas\u0131l kullan\u0131l\u0131r<\/h2>\n<ol>\n<li>Say\u0131lar\u0131n\u0131z\u0131 <strong>Veri de\u011ferleri<\/strong> alan\u0131na yaz\u0131n veya yap\u0131\u015ft\u0131r\u0131n. De\u011ferleri virg\u00fcl, bo\u015fluk veya sat\u0131r sonu ile ay\u0131rabilirsiniz; bo\u015f girdiler yok say\u0131l\u0131r ve en fazla 500 de\u011fer kabul edilir.<\/li>\n<li>A\u00e7\u0131l\u0131r listeden bir <strong>Kartil y\u00f6ntemi<\/strong> se\u00e7in: <em>D\u0131\u015flay\u0131c\u0131 \u2013 yar\u0131m k\u00fcmelerin medyan\u0131 (Tukey)<\/em>, <em>Kapsay\u0131c\u0131 \u2013 medyan iki yar\u0131ya da dahil<\/em> veya <em>Do\u011frusal interpolasyon \u2013 Excel QUARTILE.INC (R tipi 7)<\/em>.<\/li>\n<li>Sonu\u00e7lar\u0131 okuyun: s\u0131ralanm\u0131\u015f veri, de\u011fer say\u0131s\u0131, be\u015f say\u0131l\u0131 \u00f6zetin tamam\u0131, a\u00e7\u0131kl\u0131k, IQR ve ayk\u0131r\u0131 de\u011fer s\u0131n\u0131rlar\u0131.<\/li>\n<li><strong>Ayk\u0131r\u0131 de\u011ferler<\/strong> sat\u0131r\u0131na bakarak hangi de\u011ferlerin (varsa) s\u0131n\u0131rlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcn ve da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 g\u00f6rsel olarak de\u011ferlendirmek i\u00e7in kutu grafi\u011fine g\u00f6z at\u0131n.<\/li>\n<li><strong>Kartiller nas\u0131l bulundu<\/strong> b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc a\u00e7arak hesaplay\u0131c\u0131n\u0131n se\u00e7ti\u011finiz y\u00f6ntemle izledi\u011fi ad\u0131mlar\u0131 takip edin \u2014 \u00f6dev yaparken veya sonucu do\u011frularken olduk\u00e7a i\u015fe yarar.<\/li>\n<\/ol>\n<h2>Kartiller ve IQR ne anlat\u0131r<\/h2>\n<p>Kartiller, s\u0131ralanm\u0131\u015f bir veri setini kabaca d\u00f6rt e\u015fit par\u00e7aya b\u00f6ler. Birinci kartil \\(Q_1\\), de\u011ferlerin %25'inin alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 noktay\u0131; medyan \\(Q_2\\) noktas\u0131 %50'yi; \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kartil \\(Q_3\\) ise %75'i i\u015faret eder. Kartiller, minimum ve maksimum ile birlikte <strong>be\u015f say\u0131l\u0131 \u00f6zeti<\/strong> olu\u015fturur; veriler hakk\u0131nda ancak kaba bir fikriniz olsa bile i\u015fe yarayan bu \u00f6zet, da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n derli toplu bir tan\u0131m\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u00c7eyrekler aras\u0131 aral\u0131k<\/strong>, \\( \\text{IQR} = Q_3 - Q_1 \\), verinin ortadaki %50'lik b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn yay\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7er. En alt ve en \u00fcst \u00e7eyrekleri yok sayd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in <strong>sa\u011flam<\/strong> bir yay\u0131l\u0131m \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcd\u00fcr: birka\u00e7 u\u00e7 de\u011fer onu pek k\u0131p\u0131rdatmaz, oysa ayn\u0131 de\u011ferler a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131 veya standart sapmay\u0131 dramatik bi\u00e7imde \u015fi\u015firebilir. Bu y\u00fczden IQR, gelirler, konut fiyatlar\u0131 veya yan\u0131t s\u00fcreleri gibi \u00e7arp\u0131k verilerde tercih edilen yay\u0131l\u0131m \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>IQR ayr\u0131ca standart ayk\u0131r\u0131 de\u011fer kural\u0131n\u0131n da temelini olu\u015fturur. \\( [Q_1 - 1.5\\,\\text{IQR},\\; Q_3 + 1.5\\,\\text{IQR}] \\) aral\u0131\u011f\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki de\u011ferler, verilerin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k \u00f6l\u00e7\u00fcde uzak say\u0131l\u0131r. Kutu grafi\u011finde bu noktalar, b\u0131y\u0131klar\u0131n \u00f6tesinde tek tek noktalar olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcr; bunlar\u0131n hata m\u0131, ender kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan olaylar m\u0131 yoksa analize dahil edilmesi gereken me\u015fru u\u00e7 de\u011ferler mi oldu\u011funu karara varmadan \u00f6nce incelemeniz gerekir.<\/p>\n<p>Be\u015f say\u0131dan \u00e7izilen bir kutu grafi\u011fine \u015f\u00f6yle bir bakmak bile \u00e7ok \u015fey anlat\u0131r: medyan kutunun ortas\u0131ndaysa da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n merkezi kabaca simetriktir; kutunun bir ucuna yap\u0131\u015fm\u0131\u015fsa verinin orta b\u00f6l\u00fcm\u00fc o y\u00f6ne \u00e7arp\u0131kt\u0131r. Asimetriyi daha kesin bi\u00e7imde \u00f6l\u00e7mek i\u00e7in <a href=\"https:\/\/wpcalc.com\/tr\/istatistik\/carpiklik-ve-basiklik-hesaplama\/\">\u00c7arp\u0131kl\u0131k ve Bas\u0131kl\u0131k Hesaplama Arac\u0131<\/a>'na bak\u0131n.<\/p>\n<h2>Kartil y\u00f6ntemleri, varsay\u0131mlar ve pratik ipu\u00e7lar\u0131<\/h2>\n<p>Medyan\u0131n aksine kartillerin evrensel kabul g\u00f6rm\u00fc\u015f tek bir tan\u0131m\u0131 yoktur; hesaplay\u0131c\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7 y\u00f6ntem sunmas\u0131n\u0131n nedeni de budur:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>D\u0131\u015flay\u0131c\u0131 (Tukey):<\/strong> de\u011fer say\u0131s\u0131 tek oldu\u011funda medyan her iki yar\u0131dan da hari\u00e7 tutulur. Klasik kutu grafiklerinin ve bir\u00e7ok ders kitab\u0131n\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131 y\u00f6ntem budur.<\/li>\n<li><strong>Kapsay\u0131c\u0131:<\/strong> de\u011fer say\u0131s\u0131 tek oldu\u011funda medyan her iki yar\u0131ya da dahil edilir. De\u011feri tek say\u0131da olan \u00f6rneklem biraz daha dar kartiller verir.<\/li>\n<li><strong>Do\u011frusal interpolasyon (R tipi 7):<\/strong> kartiller, veri noktalar\u0131 aras\u0131nda sabit konumlarda interpolasyonla bulunur. Excel'in <code>QUARTILE.INC<\/code> fonksiyonu ile R'\u0131n <code>quantile()<\/code> ve NumPy'nin varsay\u0131lan <code>percentile()<\/code> fonksiyonlar\u0131n\u0131n \u00fcretti\u011fi sonu\u00e7 budur; bu programlarla ayn\u0131 sonucu almak istedi\u011finizde bu y\u00f6ntemi se\u00e7in.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Y\u00f6ntemler aras\u0131ndaki farklar \u00f6rneklem b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcr; ancak k\u00fc\u00e7\u00fck veri setlerinde \\(Q_1\\), \\(Q_3\\), IQR ve s\u0131n\u0131rlar\u0131, hangi noktalar\u0131n ayk\u0131r\u0131 say\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirecek kadar kayabilir. Sonu\u00e7lar\u0131n\u0131z\u0131 bir elektronik tablo veya istatistik paketiyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131yorsan\u0131z, \u00f6nce ayn\u0131 y\u00f6ntemi se\u00e7ti\u011finizi kontrol edin.<\/p>\n<p>Sonu\u00e7lar\u0131 yorumlarken dikkat edilmesi gereken birka\u00e7 nokta:<\/p>\n<ul>\n<li>1,5\u00b7IQR kural\u0131 bir uzla\u015fmad\u0131r, yasa de\u011fil. \u00c7ok b\u00fcy\u00fck veya a\u011f\u0131r kuyruklu veri setlerinde baz\u0131 de\u011ferlerin \"ayk\u0131r\u0131\" i\u015faretlenmesi normaldir ve tek ba\u015f\u0131na bir sorun oldu\u011funu g\u00f6stermez.<\/li>\n<li>Kartiller, \u00e7eyrek i\u015faretleri aras\u0131nda kalan b\u00f6l\u00fcm\u00fcn \u015fekli hakk\u0131nda hi\u00e7bir \u015fey s\u00f6ylemez; birbirinden \u00e7ok farkl\u0131 iki da\u011f\u0131l\u0131m ayn\u0131 be\u015f say\u0131l\u0131 \u00f6zeti payla\u015fabilir.<\/li>\n<li>Hesaplay\u0131c\u0131 d\u00fcz say\u0131sal veri varsayar. De\u011ferleriniz gruplar h\u00e2linde veya frekanslarla verildiyse, \u00f6nce bunlar\u0131 tek tek giri\u015flere geni\u015fletin.<\/li>\n<li>\u00d6zellikle Q1\/Q3 de\u011fil de rastgele bir y\u00fczdelik de\u011fere ihtiyac\u0131n\u0131z varsa <a href=\"https:\/\/wpcalc.com\/tr\/istatistik\/persentil-hesaplama\/\">Y\u00fczdelik Hesaplama Arac\u0131<\/a> dokuz interpolasyon y\u00f6ntemini destekler; ortalama, medyan ve mod gibi di\u011fer \u00f6zet istatistikler i\u00e7in <a href=\"https:\/\/wpcalc.com\/tr\/istatistik\/medyan-ve-mod-hesaplayici\/\">Medyan ve Mod Hesaplama Arac\u0131<\/a>'na bak\u0131n.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Ayk\u0131r\u0131 de\u011ferleri ve sa\u011flam bir yay\u0131l\u0131m \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcn\u00fc belirledikten sonra veriyi daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 tan\u0131mlamak isteyebilirsiniz \u2014 \u00f6rne\u011fin ayn\u0131 \u00f6l\u00e7ekte \u00f6l\u00e7\u00fclm\u00fc\u015f veri setleri aras\u0131ndaki de\u011fi\u015fkenli\u011fi kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmak i\u00e7in <a href=\"https:\/\/wpcalc.com\/tr\/istatistik\/varyasyon-katsayisi-hesaplama\/\">De\u011fi\u015fim Katsay\u0131s\u0131 Hesaplama Arac\u0131<\/a>'n\u0131 kullanabilirsiniz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Veri setinizi girin; be\u015f say\u0131l\u0131 \u00f6zeti (minimum, Q1, medyan, Q3, maksimum), \u00e7eyrekler aras\u0131 aral\u0131\u011f\u0131, Tukey ayk\u0131r\u0131 de\u011fer s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131, kutu grafi\u011fini ve ad\u0131m ad\u0131m a\u00e7\u0131klamay\u0131 an\u0131nda al\u0131n. \u00dc\u00e7 kartil y\u00f6nteminden birini se\u00e7ebilirsiniz.<\/p>\n","protected":false},"author":3168,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[32],"class_list":["post-4208","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-istatistik","tag-betimsel-istatistik"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wpcalc.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4208","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wpcalc.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wpcalc.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wpcalc.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3168"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wpcalc.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4208"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wpcalc.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4208\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wpcalc.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4208"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wpcalc.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4208"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wpcalc.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4208"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}