Kimyasal Bağ Polaritesi Hesaplayıcısı
Karşılaştırmak için iki element seçin; hesaplayıcı elektronegatiflikleri karşılaştırır. Farkı gösterir ve bağın türünü apolar kovalent, polar kovalent veya iyonik olarak sınıflandırır.
Bağ Polaritesini Kontrol Edin
Kimyasal Bağ Polaritesi Formülü
Burada:
- \(EN_1\) — birinci elementin elektronegatifliği.
- \(EN_2\) — ikinci elementin elektronegatifliği.
- \(\Delta EN\) — mutlak elektronegatiflik farkı.
Elektronegatiflik, bir atomun bir bağdaki elektronları ne kadar güçlü çektiğini tanımlar. Mutlak fark, hangi elementi önce seçtiğinizden bağımsız olarak aynıdır. Bu hesaplayıcı \(0.4\) ve altındaki farkları apolar kovalent, \(0.4\)'ten büyük ve \(1.7\)'ye kadar olan farkları polar kovalent, \(1.7\)'den büyük farkları ise iyonik olarak sınıflandırır.
Kimyasal Bağ Polaritesi – Hesaplama Örneği
Örnek: birinci element olarak hidrojeni (H), ikinci element olarak kloru (Cl) seçin. Elektronegatiflik değerleri 2,20 ve 3,16'dır.
\[ \Delta EN = |2.20 - 3.16| = 0.96 \]
Sonuç: elektronegatiflik farkı 0,96 olduğundan hesaplayıcı bağın polar kovalent olduğunu bildirir. Klor, ortak elektronları hidrojenden daha güçlü çeker.
Hesaplayıcı nasıl kullanılır
- Birinci Elementi Seçin bölümünde bağdaki atomlardan birinin sembolünü seçin.
- İkinci Elementi Seçin bölümünde diğer atomun sembolünü seçin. Aynı elementi iki kez seçerek özdeş atomlar arasındaki bir bağı inceleyebilirsiniz.
- Birinci Elementin Elektronegatifliği ve İkinci Elementin Elektronegatifliği alanlarında hesaplamada kullanılan değerleri görebilirsiniz.
- Elektronegatiflik Farkı alanından mutlak farkı kontrol edin, ardından hesaplayıcının sınıflandırması için Bağ Türü alanını okuyun.
Elementlerin sırasını değiştirmek, hangi elektronegatifliğin önce göründüğünü değiştirir; ancak farkı ya da bildirilen bağ türünü değiştirmez. Elektronegatiflik değerlerinin ve farkının birimi yoktur.
Kimyasal bağ polaritesi ne anlama gelir
İki atom kovalent bir bağ oluşturduğunda elektronları ortaklaşa kullanır. Atomlardan biri bu elektronları daha güçlü çekiyorsa elektronlar o atomun yakınında daha fazla zaman geçirir. Bu eşit olmayan dağılım, bağa daha elektronegatif olan atom tarafında kısmen negatif bir uç, diğer tarafta ise kısmen pozitif bir uç kazandırır. Daha büyük bir elektronegatiflik farkı genellikle daha eşit olmayan bir paylaşımı gösterir.
Apolar kovalent sınıflandırması görece eşit bir paylaşıma, polar kovalent sınıflandırması ise belirgin biçimde eşit olmayan bir paylaşıma işaret eder. Hesaplayıcı, 1,7'nin üzerindeki farklar için "iyonik bağ" terimini kullanır; bu durumda ortak elektronlu bir tanım yerine iyonik bir tanım daha yararlı olabilir. Bu kategoriler yol göstericidir, keskin fiziksel sınırlar değildir: bir bağ hem kovalent hem iyonik karakter taşıyabilir.
Bağ polaritesi, molekül polaritesi ile aynı şey değildir. Bir molekül, şekli nedeniyle etkileri birbirini gökten eden polar bağlar içerebilir. Örneğin karbon dioksidteki her karbon–oksijen bağı polarıktır; ancak doğrusal molekülün bağ dipolleri zıt yönlerde olduğundan bütün olarak bir dipole sahip değildir. Buna karşılık suyun bükülmüş şekli, polar bağlarının bütün olarak bir moleküler dipol oluşturmasını sağlar. Bir molekülün tamamını değerlendirmek için hem bağlarını hem de geometrisini dikkate alın.
Varsayımlar ve pratik sınırlar
- Eşik değerleri hesaplayıcıyla tamamen aynıdır: 0,4 farkı apolar kovalent; 1,7 farkı polar kovalenttir. Yalnızca bu sınırların üzerindeki değerler bir sonraki kategoriye geçer.
- Sonuç, bir bağın varlığını kanıtlamaz. Araç seçilen iki elementi karşılaştırır; kararlı bir bileşik oluşturup oluşturmadıklarını veya o bileşiğin yapısını kontrol etmez.
- Bazı sıfır değerleri yer tutucudur. Helyum, neon, argon ve radon bu hesaplayıcının element listesinde 0 değeriyle gösterilir. Bu elementlerden birini içeren bir sınıflandırmayı, bağlanması hakkında güvenilir bir tahmin olarak yorumlamayın.
- Gerçek bağlanma bağlama göre değişir. Yükseltgenme durumu, çevredeki atomlar ve moleküler yapı, belirli bir bağın en iyi nasıl tanımlanacağını etkileyebilir. Bildirilen türü, özellikle bir eşik değere yakınken ilk bir yaklaşımlık olarak kullanın.
Elektronegatiflik bir çekim ölçüsüdür; atomun kütlesi veya bir örnekteki atom sayısı değildir. Bu ayrı sorular için Atom Kütlesi hesaplayıcısını veya Atomları Mola Çevirme hesaplayıcısını kullanın. Bir reaksiyondaki elementlerin oranlarını kontrol etmeniz gerekiyorsa Kimyasal Denklem Dengeleyiciyi kullanın.
Sıkça Sorulan Sorular
Başka bir element çifti için bağ polaritesini elle nasıl hesaplayabilirim?
Her iki elektronegatiflik değerini aynı ölçekten bulun, küçük değeri büyükten çıkarın ve sonucu sınıflandırma eşikleriyle karşılaştırın. Karbon ve flor için burada kullanılan değerler 2,55 ve 3,98 olup \(3.98-2.55=1.43\) sonucunu verir. Bu değer hesaplayıcının polar kovalent aralığına düşer. Kaynağınızın hangi elektronegatiflik ölçeğini kullandığını her zaman kontrol edin.
Polar kovalent bir bağta hangi atom kısmen negatiftir?
Daha elektronegatif olan atom, ortak elektronları daha güçlü çektiği için kısmen negatif ucu oluşturur. Diğer atom ise kısmen pozitiftir. Karbon–flor bağı için flor, kısmen negatif uçtur. Bu kısmi yükler tam iyonik yükler değildir; bağ içindeki elektron yoğunluğunun eşit olmayan dağılımını tanımlar.
Elektronegatiflik değerlerini bir ölçekten diğerine dönüştürebilir miyim?
Elektronegatiflik ölçekleri arasında evrensel bir dönüştürme katsayısı yoktur. Pauling, Mulliken ve Allen değerleri farklı şekillerde tanımlanır; bu nedenle sayıları ve farkları uyuşmak zorunda değildir. Atomları karşılaştırırken tek ve tutarlı bir ölçekten alınan değerleri kullanın. Bir ders kitabı farklı bir bağ sınıflandırması veriyorsa, iki sonucu da yanlış varsaymadan önce kitabın ölçeğini ve seçtiği eşik değerlerini kontrol edin.
Bir ders kitabı aynı bağı neden farklı sınıflandırabilir?
Bağ türü eşikleri birer uzlaşmadır; doğada kesin bölümlenmeler değildir. Bir ders kitabı farklı elektronegatiflik değerleri kullanabilir veya polar–iyonik sınırını başka bir sayıya koyabilir. Bir sınıra yakın bağlar özellikle farklı etiketler alma eğilimindedir. Atomların kimyasal ortamı da önemlidir; bu nedenle elektronegatiflik farkı, bir bağın eksiksiz bir tanımı olarak değil, giriş düzeyinde bir yol gösterici olarak ele alınmalıdır.
Elektronegatiflik farkı bir bağın dipol momentini veya gücünü söyler mi?
Hayır. Elektronegatiflik farkı yük ayrışmasının yönünü ve genel eğilimini ima eder; ancak sayısal bir dipol momenti veya bağ gücü vermez. Bir bağ dipolü ayrıca ayrılan yük miktarına ve bağ uzunluğuna bağlıdır. Bağ gücü ise bir bağı koparmak için gereken enerjiyle ilgilidir ve bağ mertebesi ile atomik yapı gibi başka etkenlere bağlıdır.
Bağlarını kontrol ettikten sonra bir molekülün bütün olarak polar olup olmadığını nasıl anlarım?
Üç boyutlu şeklini çizin ve bağ dipollerinin vektör olarak birbirini gökedip gökmediğini değerlendirin. Örneğin üçgen düzlemsel BF₃'teki üç B–F bağı polariktir; ancak simetrik dizilimleri bütün dipolü götürür. Üçgen piramidal NH₃'te ise N–H bağ dipolleri birbirini gökmez. Yalnız çiftleri molekül şeklini değiştirebilir; bu nedenle düz bir yapısal formül yeterli olmayabilir.
"İyonik bağ" sonucu, maddenin suda çözüneceği veya elektrik ileteceği anlamına mı gelir?
Hayır. Bu etiket, elektronegatifliğe dayalı bir bağ sınıflandırmasını tanımlar; maddenin toplu davranışını değil. Suda çözünürlük, su ile etkileşimler ile maddenin iç çekimleri arasındaki dengeye bağlıdır. Bir iyonik katı genellikle katı hâldeyken elektrik iletmez; çünkü iyonları serbestçe hareket edemez. Ancak erimiş veya çözünmüş hâlde hareketli iyonlar varsa iletebilir.