Borçlu Gün Sayısı Hesaplama
Ticari alacaklar, yıllık kredi satışları ve yılın gün sayısından borçlu gün sayısını (tahsilat gün sayısı, DSO) hesaplayın. Rakamlarınızı girin ve müşterilerden ödeme tahsil etmenin ne kadar sürdüğünü görün.
Kredi Satışları için Ortalama Tahsilat Süresini Hesaplayın
Borçlu Gün Sayısı (DSO) Formülü
Burada:
- \(TR\) — ticari alacaklar: kredi satışlarından dolayı müşterilerin borçlu olduğu toplam tutar (para birimi)
- \(CS\) — yıllık kredi satışları: yıl boyunca kredi ile yapılan toplam satış tutarı (para birimi)
- \(D\) — yılın gün sayısı, genellikle 365 veya 360
Formül, bir işletmenin kredi satışından sonra müşterilerden ödeme tahsil etmesinin ortalama süresini gün cinsinden ifade eder. Tahsilat gün sayısı (DSO) veya ortalama tahsilat süresi olarak da bilinir.
Borçlu Gün Sayısı – Hesaplama Örneği
Örnek: bir şirketin elinde \($25{,}000\) tutarında ticari alacak ve \($150{,}000\) tutarında yıllık kredi satışı olsun. 365 günlük yıl kullanıldığında:
\[ \text{Borçlu Gün Sayısı} = \frac{25{,}000}{150{,}000} \times 365 = 0.1667 \times 365 \approx 60.8 \text{ gün} \]
Sonuç: şirketin müşterilerinden ödeme tahsil etmesi ortalama 60,8 gün sürüyor.
Borçlu Gün Sayısı Hesaplama Aracı Nasıl Kullanılır?
- Ticari Alacaklar değerini girin — müşterilerin size olan mevcut toplam kredi borcu. Bunu bilançonuzda "ticari alacaklar" (alacaklar hesabı) olarak bulabilirsiniz.
- Yıllık Kredi Satışlarını girin — yıl boyunca kredi ile yapılan satışlardan elde edilen toplam gelir (nakit satışlar değil).
- Yılın Gün Sayısını belirleyin — standart bir yıl için 365, finansal raporlama geleneğiniz gerektiriyorsa 360 kullanın.
- Sonucu okuyun: Borçlu Gün Sayısı (DSO) alanı, ödeme tahsil etmenin ortalama kaç gün sürdüğünü gösterir.
Borçlu Gün Sayısı Nedir?
Borçlu gün sayısı, tahsilat gün sayısı (DSO) veya ortalama tahsilat süresi olarak da adlandırılır; bir işletmenin kredi satışlarını ne kadar hızlı nakde dönüştürdüğünü ölçer. Kredi ile satış yaptığınızda, müşteri ödeme yapana kadar alacak tutarı ticari alacaklar hesabında bekler. Borçlu gün sayısı size, bu paranın ortalama olarak ne kadar süre tahsil edilmemiş halde kaldığını söyler.
Bu metrik, işletme sermayesi analizinin temel bir parçasıdır. Düşük bir değer, müşterilerin daha hızlı ödediği, nakdin işletmeye daha çabuk girdiği ve alacaklara bağlı sermayenin daha az olduğu anlamına gelir. Yüksek bir değer ise yavaş tahsilata işaret eder — kağıt üzerinde kazandığınız para henüz tedarikçilere, personele veya kredilere ödeme yapmak için kullanılamıyordur. Borçlu gün sayısı, nakit dönüşüm çevrimini tahmin etmek için genellikle alacaklı gün sayısı ve stok gün sayısı ile birlikte analiz edilir.
Herkes için geçerli tek bir "iyi" rakam yoktur, çünkü tahsilat süreleri sektöre göre büyük farklılık gösterir. Perakende işletmeleri genellikle günler içinde tahsil ederken, inşaat veya B2B imalatçılar 60-90 günlük vadelerle çalışabilir. En faydalı karşılaştırmalar; kendi ödeme koşullarınızla (30 günlük vade sunuyorsanız ama borçlu gün sayısı 55 ise müşteriler geç öüyor demektir), kendi geçmiş eğiliminizle ve sektör kıstaslarıyla yapılır.
Şirketinizin finansal sağlığına daha derinlemesine bakmak için borçlu gün sayısını Borç Karşılama Oranı, Faiz Karşılama Oranı veya Borç/Özkaynak Oranı gibi likidite ve kaldıraç metrikleriyle birlikte kullanabilirsiniz.
Sonucun Yorumlanması
- 30 günün altı: tahsilat hızlıdır; kredi politikanız iyi işliyor ve nakit hızla geliyor.
- 30–60 gün: birçok B2B işletmesi için tipiktir; sapmaları fark etmek için beyan ettiğiniz ödeme koşullarıyla karşılaştırın.
- 60–90 günün üstü: müşteriler yavaş öüyor; daha sıkı kredi kontrolü, daha erken faturalandırma, erken ödeme indirimleri veya daha aktif bir tahsilat süreci düşünün.
- Aylar içinde artan eğilim: bir uyarı işaretidir — aynı müşteriler daha uzun sürede öüyor, bu da satışlar artsa bile nakit akışını zorlar.
Varsayımlar ve Sınırlamalar
Hesaplama, kredi satışlarının yıla eşit dağıldığını varsayar. İşletmeniz mevsimlikse oran yanıltıcı olabilir: yoğun satış ayının hemen ardından ölçülen yüksek alacak bakiyesi borçlu gün sayısını şişirirken, durgun bir ay onu olduğundan düşük gösterir. Mevsimlik işletmeler için, tüm yıl yerine, alacakların yakın dönemdeki ortalama günlük kredi satışlarına bölünmesi daha doğru sonuç verir.
Formülde yalnızca kredi satışlarının kullanılması gerektiğini unutmayın. Paydaya nakit satışların dahil edilmesi tahsilat süresini olduğundan düşük gösterir, çünkü nakit satışlar anında tahsil edilir ve alacak yaratmaz. Nakit ve kredi satışlarını ayıramıyorsanız, toplam satışları kullanmak yaklaşık bir sonuç verir — ancak eğilimler karşılaştırılabilir kalsın diye bunu her dönem tutarlı biçimde yapın.
Tek bir rakam size pek bir şey söylemez; borçlu gün sayısını ay ay izleyin, gerçekten sunduğunuz ödeme koşullarıyla karşılaştırın ve benzer şirketlerle kıyaslayın. Yılın gün sayısı geleneğindeki (365'e karşı 360) tutarlılık da önemlidir — birini seçin ve dönemler boyunca ona sadık kalın, yoksa tahsilatlarda gerçek bir değişiklik olmamasına rağmen eğiliminiz zıplayacaktır.
Hızlı Referans Tablosu
| Ticari Alacaklar | Yıllık Kredi Satışları | Yılın Gün Sayısı | Borçlu Gün Sayısı |
|---|---|---|---|
| $10.000 | $100.000 | 365 | 36,5 gün |
| $25.000 | $150.000 | 365 | 60,8 gün |
| $40.000 | $200.000 | 365 | 73,0 gün |
| $50.000 | $500.000 | 365 | 36,5 gün |
Tablo, aynı alacak bakiyesinin satış hacmine bağlı olarak çok farklı tahsilat hızlarına işaret edebildiğini gösteriyor — borçlu gün sayısını her zaman kredi satışlarınızın büyüklüğüne göre değerlendirin.
Sıkça Sorulan Sorular
Borçlu gün sayısını elle nasıl hesaplarım?
Ticari alacakları yıllık kredi satışlarına bölün ve sonucu yılın gün sayısıyla çarpın: \( \text{Borçlu Gün Sayısı} = \frac{TR}{CS} \times D \). Örneğin, \($40{,}000\) alacak ve \($200{,}000\) kredi satışı \( \frac{40{,}000}{200{,}000} \times 365 = 73 \) gün verir. İhtiyacınız olan sadece bir hesap makinesi ve finansal tablolarınızdaki iki rakamdır.
İyi bir borçlu gün sayısı kaç olmalıdır?
Evrensel bir hedef yoktur — bu, ödeme koşullarınıza ve sektörünüze bağlıdır. Perakendeciler 15 günün altında tahsil edebilirken, inşaat veya imalat firmaları çoğu zaman 60–90 gün ile çalışır. Pratik bir kural: borçlu gün sayısı, sunduğunuz kredi vadesine yakın olmalıdır. 30 günlük vade veriyorsanız ama rakam 50+'yı buluyorsa, müşteriler geç öüyor ve nakit akışınız zarar görüyor demektir.
Formülde 365 mi yoksa 360 gün mü kullanmalıyım?
Standart takvim yılı için 365 kullanın; 360 bankacılıkta ve bazı muhasebe geleneklerinde ("30/360" yılı) yaygındır. İkisi de kabul edilebilir, ancak aralarında geçiş yapmak karşılaştırmaları bozar — 360 gün, sonuçta 365'e kıyasla yaklaşık %1,4 düşük değer verir. Bir gelenek seçin ve trend izliyor ya da rakiplerle kıyasluyor olun, karşılaştırdığınız tüm dönemlerde tutarlı biçimde uygulayın.
Kredi satışları yerine toplam satışları kullanmak neden yanlış sonuç verir?
Nakit satışlar alacak yaratmaz, bu yüzden paydaya dahil edilmeleri oranı küçültür ve tahsilatı olduğundan daha hızlı gösterir. Nakit satışlar gelirin %50'siyse, borçlu gün sayınız kabaca yarıya düşebilir. İkisini ayıramıyorsanız, toplam satışları yaklaşık değer olarak kullanın — ama her dönem öyle yapın ki, mutlak değer düşük kalsa da trend anlamlı kalsın.
Borçlu gün sayısı negatif veya sıfır olabilir mi?
Sıfır, alacaklar sıfır olduğunda mümkündür — tüm müşterilerin ödediği anlamına gelir; bu, tahsilatların hemen ardından veya yalnızca nakit çalışan işletmelerde normaldir. Negatif borçlu gün sayısı standart formülden ortaya çıkamaz, çünkü alacaklar negatif olamaz. Bununla birlikte, müşteriler peşin ödeme yapıyorsa, tedarikçiler için ilgili metrik olan "alacaklı gün sayısı" ayna görüntüsüdür: peşin tahsil edilen satışlar negatif alacak olarak değil, başka yerde görünür.
Borçlu gün sayısı, ortalama tahsilat süresi ve DSO'dan nasıl farklıdır?
Bunlar aynı metriğin üç adıdır. Borçlu gün sayısı, tahsilat gün sayısı (DSO) ve ortalama tahsilat süresi, kredi satışı ile paranın tahsil edilmesi arasında kaç gün geçtiğini ölçer. Terimler esas olarak bölgeye ve bağlama göre farklılık gösterir: "borçlu gün sayısı" İngiltere ve İngiliz Milletler Topluluğu muhasebesinde yaygınken, "DSO" ABD finans ve kredi yönetimi raporlamasında öne çıkar.
Borçlu gün sayısı nakit dönüşüm çevrimini nasıl etkiler?
Borçlu gün sayısı, nakit dönüşüm çevriminin üç bileşeninden biridir: \( \text{NDE} = \text{Stok Gün Sayısı} + \text{Borçlu Gün Sayısı} - \text{Alacaklı Gün Sayısı} \). Stok satın almadan müşteri ödemesini almaya kadar nakdinizin ne kadar süre bağlı kaldığını gösterir. Borçlu gün sayısını düşürmek çevrimi kısaltır ve işletme sermayesini serbest bırakır, ama dikkat — bunun yerine tedarikçi ödemelerini uzatmak (daha yüksek alacaklı gün sayısı) sorunu yalnızca başkalarına aktarır.