Ekonomik Sipariş Miktarı Hesaplayıcısı

Güncellendi: 3 Ekim 2026

Ekonomik Sipariş Miktarı'nı (EOQ) hesaplayın — toplam stok maliyetini en aza indiren optimal sipariş büyüklüğü. Yıllık talebi, sipariş başına sipariş maliyetini ve birim başına yıllık stok tutma maliyetini girin.

EOQ (Optimal Sipariş Miktarı) Hesaplayıcısı

Ekonomik Sipariş Miktarı Formülü

Formül

\[ EOQ = \sqrt{ \frac{2 \times D \times S}{H} } \]

Burada:

$D$ — yıllık talep, birim/yıl cinsinden
$S$ — sipariş maliyeti, verilen her sipariş başına para birimi cinsinden
$H$ — stok tutma maliyeti, birim başına yıllık para birimi cinsinden

Formül, sipariş maliyetleri ile stok tutma maliyetlerinin toplamının en düşük olduğu sipariş büyüklüğünü bulur. Siparişler büyüyüp seyreldikçe sipariş maliyetleri düşer; stok tutma maliyetleri ise ortalama stok seviyesiyle birlikte artar — EOQ, bu iki etkinin dengelendiği noktadır.

Ekonomik Sipariş Miktarı – Hesaplama Örneği

Örnek: bir perakendeci bir ürünü yılda 10.000 adet satıyor. Verilen her sipariş idari ve nakliye giderleriyle 50 $ tutuyor ve bir adeti bir yıl boyunca depolamak 2 $ tutuyor.

\[ EOQ = \sqrt{ \frac{2 \times 10{,}000 \times 50}{2} } = \sqrt{500{,}000} \approx 707.11 \]

Sonuç: Ekonomik sipariş miktarı yaklaşık 707 adettir. Her seferinde yaklaşık 707 adet sipariş etmek (yılda kabaca 14 sipariş) toplam stok maliyetini en düşük seviyede tutar.

Hesaplayıcı Nasıl Kullanılır?

Yıllık talebi (adet) girin — yılda satmayı veya kullanmayı beklediğiniz toplam adet.
Sipariş başına sipariş maliyetini girin — bir siparişin verilmesinin ve teslim alınmasının sabit maliyeti, dolar cinsinden.
Birim başına yıllık stok tutma maliyetini girin — bir adeti bir yıl boyunca stoklamanın maliyeti (depo alanı, sigorta, stoğa bağlı sermaye).
Ekonomik Sipariş Miktarı'nı adet cinsinden okuyun; sonuçla birlikte kısa bir yorum da gösterilir.

Ekonomik Sipariş Miktarı Nedir?

Ekonomik Sipariş Miktarı (EOQ), Wilson formülü olarak da bilinir, stok yönetiminin toplam maliyetini en aza indiren sipariş büyüklüğüdür. Mal stoklayan her işletme birbirine zıt iki maliyetle karşı karşıyadır: sipariş verme maliyeti (evrak işi, nakliye, teslim alma, tedarikçi hazırlığı) ve stok tutma maliyeti (depolama, sigorta, bozulma ve başka yerde kullanılabilecek sermaye).

Büyük miktarlarda sipariş vermek sipariş sıklığını azaltarak sipariş maliyetlerini düşürür — ancak ortalama stok seviyesini ve dolayısıyla stok tutma maliyetlerini artırır. Küçük miktarlarda sipariş vermek bunun tersini yapar. EOQ modeli, her iki maliyetin toplamının en düşük olduğu miktarı bulur; bu nokta aynı zamanda yıllık sipariş maliyetinin yıllık stok tutma maliyetine eşit olduğu noktadır.

Sonuç en iyi şekilde katı bir kural değil, bir hedef olarak ele alınır. Hesaplayıcı 707 adet veriyorsa, pratikte tedarikçinin paket büyüklüğüne yuvarlayabilirsiniz (örneğin 700 veya 750 adet); bu, ihmal edilebilir düzeyde bir maliyet farkı yaratır — toplam maliyet eğrisi optimuma yakın yerde düz seyreder. Bu stoğu daha sonra ne kadar verimli döndürdüğünüzü ölçmek için EOQ'yu Envanterde Kalma Süresi ve Dönem Sonu Envanteri hesaplayıcılarıyla birlikte kullanın.

Varsayımlar ve Sınırlamalar

Klasik EOQ modeli, gerçek dünyada nadiren tam olarak geçerli olan varsayımlara dayanır:

Talep bilinir ve sabittir — formül tek bir yıllık talep rakamı kullanır; mevsimsellik veya büyüme yoktur.
Maliyetler sabittir — sipariş başına sipariş maliyeti ve birim başına stok tutma maliyeti sipariş büyüklüğüne göre değişmez; miktar indirimleri yok sayılır.
Anında yenileme — mallar tam ihtiyaç duyulduğunda gelir; teslim süresi belirsizliği veya stoksuz kalma yoktur.
Kapasite sınırı yoktur — depo alanı ve nakit akışı her zaman optimal siparişi karşılayabilir.

Bu basitleştirmelere rağmen EOQ değerli bir başlangıç noktası olmaya devam eder. Mantıklı bir sipariş büyüklüğü verir; bunu daha sonra miktar indirimlerine, emniyet stoğuna veya tedarikçinin asgari sipariş miktarlarına göre ayarlayabilirsiniz. Tedarikçi bir toplu alım indirimi sunuyorsa, EOQ'dan sapmadan önce tasarrufu ek stok tutma maliyetiyle karşılaştırın — Envanter Maliyetini Bulma ve Envanter Stoğu hesaplayıcıları bu ödünleşimi sayısal olarak değerlendirmenize yardımcı olabilir.

Pratik İpuçları

Stok tutma maliyetine tüm ilgili maliyetleri dahil edin: depolama, sigorta, vergiler, modası geçme ve sermayenin fırsat maliyeti (genellikle birimin değerinin yüzdesi olarak tahmin edilir).
EOQ'yu periyodik olarak yeniden hesaplayın — talep, nakliye ücretleri ve depolama maliyetleri zamanla değişir; optimal sipariş büyüklüğü de değişir.
EOQ'yu tüm ürün yelpazeniz için değil, SKU başına kullanın; çünkü talep ve maliyet yapıları ürünler arasında farklıdır.
EOQ'yu bir yeniden sipariş noktası hesabıyla birleştirin; böylece yalnızca ne kadar sipariş edeceğinizi değil, ne zaman edeceğinizi de bilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

EOQ'yu hesaplayıcı olmadan elle nasıl hesaplarım?

Yıllık talebi sipariş maliyetiyle çarpın, ikiyle çarpın, ardından birim başına yıllık stok tutma maliyetine bölün ve karekökünü alın. Örneğin 5.000 adet talep, 40 $ sipariş maliyeti ve 5 $ stok tutma maliyetiyle: $EOQ = \sqrt{2 \times 5{,}000 \times 40 / 5} = \sqrt{80{,}000} \approx 283$ adet. Birimleri tutarlı tutun — talep yıllıksa, stok tutma maliyeti de yıllık olmalıdır.

İyi veya normal bir EOQ değeri nedir?

Evrensel bir "iyi" rakam yoktur — EOQ tamamen talebinize, sipariş maliyetinize ve stok tutma maliyetinize bağlıdır. Küçük bir dükkânın EOQ'su 20 adet olabilirken, bir distribütörünki 20.000 olabilir. Önemli olan, fiili sipariş büyüklüğünüzün hesaplanan EOQ'ya yakın olmasıdır. Rutin olarak çok daha fazla veya çok daha az sipariş veriyorsanız, gerekenden belirgin biçimde daha yüksek toplam stok maliyetleri ödüyorsunuz demektir.

EOQ'da yılda kaç sipariş vermeliyim?

Yıllık talebi EOQ'ya bölün. Talep 10.000 adet ve EOQ 707 ise yılda yaklaşık 14 sipariş verirsiniz; kabaca 3,5 haftada bir. Siparişler arasındaki süre $EOQ / D \times 365$ gündür. Bu, yeniden sipariş sıklığınızı da verir; tedarikçi teslim süreleriyle birleştirerek bir yeniden sipariş noktası belirleyebilirsiniz.

Birim başına yıllık stok tutma maliyetini nasıl tahmin ederim?

Bir adeti bir yıl boyunca stokta tutmanın tüm maliyetlerini toplayın: depo alanı, sigorta, vergiler, bozulma veya modası geçme ve envantere bağlı sermayenin fırsat maliyeti. Yaygın bir kısayol, birimin satın alma fiyatının %20–25'ini yıllık stok tutma maliyeti almaktır — böylece 100 $'lık bir ürünün stok tutma maliyeti birim başına yılda yaklaşık 20–25 $ olur. Yüzdeyi sektörünüze ve ürün riskinize göre ayarlayın.

Talep veya maliyetler farklı birim veya zaman dilimlerindeyse ne olur?

Üç girdinin tamamı aynı zaman temeline sahip olmalıdır. Aylık 500 adetlik bir talep biliyorsanız, ya 12 ile çarpıp yıllık talebe ulaştırın ya da stok tutma maliyetini 12'ye bölerek aylık bir rakama dönüştürün. Aylık talebi yıllık stok tutma maliyetiyle karıştırmak, EOQ'nuzu yaklaşık $\sqrt{12}$ çarpanla, kabaca 3,5 kat şişirir. S ile H arasındaki para birimleri de eşleşmelidir.

EOQ miktar indirimlerini veya emniyet stoğunu hesaba katar mı?

Hayır. Klasik formül sabit birim maliyetler, toplu alım indirimi yok ve stoksuz kalma olmadığını varsayar. Tedarikçi bir fiyat kırılımı sunuyorsa, hem EOQ'da hem de indirim miktarında toplam maliyeti (satın alma fiyatı + sipariş + stok tutma) hesaplayın ve daha ucuz olanı seçin. Emniyet stoğu için ise onu ayrı tutun: EOQ ne kadar sipariş edeceğinizi yanıtlar; emniyet stoğu ise teslim süresindeki talep dalgalanmalarını karşılar.

EOQ formülü kullanılırken en yaygın hatalar nelerdir?

En büyük hatalar uyumsuz zaman dilimleri (aylık taleple yıllık stok tutma maliyeti), stok tutma maliyetinden sermaye maliyetini hariç tutmak, sipariş başına maliyet yerine satın alma fiyatını kullanmak ve tek bir EOQ'yu tüm ürün yelpazesine uygulamaktır. Ayrıca rakama körü körüne bağlı kalmaktan kaçının — tedarikçinin kolili veya paletli büyüklüğüne yuvarlamak neredeyse hiçbir şeye mal olmaz, çünkü toplam maliyet optimum yakınında zar zor değişir. Maliyetler veya talep değiştiğinde yeniden hesaplayın.