Stok Tutma Gün Sayısı Hesaplama

Güncellendi: 3 Ekim 2026

Şirketinizin stoklarını satmadan önce kaç gün elinde tuttuğunu hesaplayın. Stok verimliliğini ve devir hızını ölçmek için ortalama stoku, satılan malların maliyetini ve dönem uzunluğunu girin.

Stok Gün Sayısı (DIO) Hesaplama Aracı

Stok Tutma Gün Sayısı Formülü

Formül

\[ \text{Stok Tutma Gün Sayısı} = \frac{\text{Ortalama Stok}}{\text{Sattılan Malların Maliyeti}} \times D \] \[ \text{Stok Tutma Gün Sayısı} = \frac{D}{\text{Stok Devir Hızı}} \]

Burada:

$ \text{Ortalama Stok} $ — dönem içinde elinde tutulan stokların ortalama değeri; genellikle $ \frac{\text{Dönem Başı Stok} + \text{Dönem Sonu Stok}}{2} $ olarak hesaplanır
$ \text{SMM} $ — aynı dönemdeki satılan malların maliyeti (COGS)
$ D $ — dönemdeki gün sayısı (bir yıl için 365, bir çeyrek için 90)

Formül, bir şirketin tüm stoklarını satması için ortalama kaç gün gerektiğini gösterir. Stok devir hızı $ \frac{\text{SMM}}{\text{Ortalama Stok}} $ olduğundan, dönem uzunluğunu bu orana bölmek de aynı sonucu verir.

Stok Tutma Gün Sayısı – Hesaplama Örneği

Örnek: bir şirketin ortalama stoğu 20.000 $, yıllık satılan malların maliyeti ise 100.000 $ olarak raporlanmış ve analiz 365 gün üzerinden yapılmıştır.

\[ \text{Stok Tutma Gün Sayısı} = \frac{20{,}000}{100{,}000} \times 365 = 0.20 \times 365 = 73 \text{ gün} \]

Sonuç: 73 gün. Şirket stoklarını satmadan önce yaklaşık iki buçuk ay elinde tutuyor — birçok sektör için orta düzey bir devir hızı.

Stok Tutma Gün Sayısı Hesaplama Aracı Nasıl Kullanılır?

Ortalama stok değerini girin. Yalnızca dönem başı ve dönem sonu stoğunu biliyorsanız, ikisini toplayıp ikiye bölün.
Aynı dönem için gelir tablosundan alınan Satılan malların maliyetini (SMM) girin.
Dönemdeki Gün sayısını girin — tam bir yıl için 365 veya bir çeyrek için 90.
Stok tutma gün sayısı sonucunu gün cinsinden ve devir hızına ilişkin yorumlamasıyla birlikte okuyun.

Stok Tutma Gün Sayısı Nedir?

Stok tutma gün sayısı (Days Inventory Outstanding, DIO olarak da adlandırılır), bir şirketin stoklarını satmadan önce ortalama kaç gün elinde tuttuğunu ölçer. Tahsilat gün sayısı (DSO) ve borç ödeme gün sayısı (DPO) ile birlikte nakit dönüşüm çevriminin üç bileşeninden biridir. Bu metrikler birlikte, kaynak yatırımlarının nakde dönüşmesinin ne kadar sürdüğünü gösterir.

Bu metrik önemlidir çünkü stok, işletme sermayesini bağlar. Bir ürünün rafta veya depoda beklediği her gün, şirketin hiçbir getiri üretmeyen ve değer kaybedebilecek mallara kilitlenmiş parası vardır. Daha kısa bir stok süresi, nakdi daha hızlı serbest bırakır, depolama ve sigorta maliyetlerini azaltır ve eskime (modası geçme) riskini düşürür — bu özellikle çabuk bozulan mallar, elektronik ve moda ürünleri için önemlidir.

Sonuç nasıl yorumlanır: tek bir "iyi" sayı yoktur, çünkü yanıt büyük ölçüde sektöre bağlıdır. Taze gıda perakendecileri çoğunlukla 10–20 günle çalışırken, makine üreticileri veya kuyumcular 200 günü aşabilir. Bu sayı, şirketin kendi geçmişiyle, doğrudan rakipleriyle veya sektör ortalamalarıyla karşılaştırıldığında en anlamlıdır. Sürekli yükselen bir değer genellikle aşırı stok birikimi, zayıflayan talep veya satın alma sorunlarına işaret eder; düşen bir değer ise genellikle daha hızlı satışlar veya daha yalın bir işletmeye işaret eder. Sonuçla birlikte gösterilen yorum (hızlı, orta veya yavaş devir) genel bir kılavuzdur — her zaman kendi sektörünüzle kıyaslayın.

Varsayımlar, Sınırlamalar ve Pratik İpuçları

Tutarlı dönemler kullanın. Ortalama stok ve SMM aynı zaman dilimini kapsamalıdır ve gün sayısı bu dilimle eşleşmelidir; aksi halde sonuç bozulur.
SMM, ciro değil. Hesaplama satılan malların maliyetini kullanır, satışları değil. Stok bilançoda maliyetiyle kaydedildiğinden, ciro kullanmak sonucu olduğundan düşük gösterir.
Ortalama mevsimselliği yumuşatır. Basit (dönem başı + dönem sonu) / 2 ortalaması, mevsimsel işletmeleri yanıltabilir. Bu tür işletmeler için yıl boyunca aylık stok bakiyelerinin ortalamasını kullanın.
Düşük sayı her zaman daha iyi değildir. Çok hızlı devir, stoksuz kalma, kaybedilen satışlar ve aceleye getirilen satın almalar anlamına gelebilir. Ekonomik Sipariş Miktarı hesaplama aracı gibi araçlar, sipariş maliyetleri ile stok bulundurma maliyetleri arasındaki dengeyi bulmaya yardımcı olur.
Benzeri benzeriyle karşılaştırın. Farklı muhasebe yöntemleri sayıları değiştirir. Örneğin, FIFO stok maliyeti yöntemi ve Dönem Sonu Stok hesaplama aracı ikisi de formülde kullanılan stok değerini etkiler.
Diğer metriklerle birlikte izleyin. Operasyonel sağlığın daha eksiksiz bir resmi için stok tutma gün sayısını Asit Test Oranı gibi likidite ölçüleriyle ve Toplam Varlık Devir Hızı gibi verimlilik ölçüleriyle eşleştirin.

Sıkça Sorulan Sorular

Stok tutma gün sayısını elle nasıl hesaplarım?

Ortalama stokunuzu alın, satılan malların maliyetine bölün, ardından dönemdeki gün sayısıyla çarpın. Örneğin, 50.000 $ ortalama stok ve 250.000 $ yıllık SMM ile $ \frac{50{,}000}{250{,}000} \times 365 = 73 $ gün bulunur. Stok devir hızını zaten biliyorsanız, dönem uzunluğunu ona bölmeniz yeterlidir: $ 365 \div 5 = 73 $ gün.

İyi bir stok tutma gün sayısı kaç olmalı?

Evrensel bir hedef yoktur — sektöre bağlıdır. Marketler çoğunlukla 10–20 günle, genel perakendeciler 30–60 günle çalışır; ağır makine veya mücevher işletmeleri 200 günü aşabilir. Yararlı bir pratik kural: 30 günün altı hızlı, 30–90 gün orta ve 90 günün üzeri incelemeyi gerektirir. En güvenilir ölçüt, şirketin kendi son dönem trendi ile aynı sektördeki doğrudan rakipleridir.

Formülde 365 mi 360 gün mü kullanmalıyım?

İkisi de pratikte kullanılır. Analistler çoğunlukla takvim doğruluğu için 365 kullanırken, bazı ders kitapları ve finansal modeller basitlik için 360 günlük banker yılı kullanır. Bu seçim sonucu biraz değiştirir — 360 günlük esas, yaklaşık %1,4 daha düşük bir değer verir. Hangisini seçerseniz seçin, dönemler arasında ve şirketleri karşılaştırırken tutarlı kalın; aksi halde karşılaştırma hafifçe bozulur.

Stok tutma gün sayısı DIO ve DSI ile aynı şey mi?

Evet, büyük ölçüde. Stok tutma gün sayısı, Days Inventory Outstanding (DIO) ve Days Sales in Inventory (DSI) aynı kavrama işaret eder. Teknik bir fark vardır: bazı analistler DSI'yı ortalama yerine dönem sonu stokuyla hesaplar. Dönem sonu bakiyesi kullanmak nihai durumun bir anlık görüntüsünü verirken, ortalama dönem içindeki değişimleri yumuşatır. Çoğu finansal analiz, stok devir hızıyla tutarlılık için ortalama tabanlı sürümü tercih eder.

Stok tutma gün sayısı sonucum neden çok yüksek ya da sıfır çıkıyor?

Çok yüksek bir sonuç genellikle stokun SMM'ye göre büyük olduğu anlamına gelir — ciro, gelir ya da brüt kâr değil, satılan malların maliyetini kullandığınızı kontrol edin, çünkü ciro paydayı şişirir. Ayrıca dönemin eşleştiğini doğrulayın: yıllık SMM ile 90 günlük ayar yanıtı bozar. Sıfır sonucu, hiç stok tutulmadığı anlamına gelir. SMM sıfırsa metrik tanımsızdır, çünkü dönemde hiçbir şey satılmamıştır.

Stok tutma gün sayısı nakit dönüşüm çevrimine nasıl uyar?

Üç bileşenin ilkidir. Nakit dönüşüm çevrimi, stok tutma gün sayısı artı tahsilat gün sayısı eksi borç ödeme gün sayısına eşittir: $ CCC = DIO + DSO - DPO $. Mallar için tedarikçilere ödeme yapıldığı andan müşterilerden nakit tahsil edilene kadar kaç gün geçtiğini ölçer. Stok tutma gün sayısını düşürmek çevrimi kısaltır ve işletme sermayesini serbest bırakır; bu nedenle iki metrik genellikle birlikte izlenir.

Bir şirket stok tutma gün sayısını düşürmek için ne yapabilir?

Yaygın kaldıraçlar arasında daha iyi talep tahmini, daha küçük ve daha sık satın alma siparişleri, yavaş dönen ürün gruplarının rafa kaldırılması ve moda geçmiş stoğun promosyonlarla eritilmesi yer alır. Ekonomik Sipariş Miktarı (EOQ) analizi gibi araçlar, sipariş maliyetleri ile stok bulundurma maliyetlerini dengelemeye yardımcı olur. Aşırı optimizasyondan kaçının: stoğu çok düşürmek stoksuz kalma, acele siparişler ve kaybedilen müşteriler riski taşır; bu nedenle hedef mutlak minimum değil, verimli bir düzeydir.