FIFO Stok Maliyeti Hesaplama
FIFO yöntemiyle dönem sonu stokunuzun maliyetini hesaplayın. Stokta kalan birim sayısını ve en fazla üç satın alma partisinin birim sayısı ile birim maliyetini girin.
FIFO Stok Değerleme Aracı
FIFO Dönem Sonu Stok Maliyeti Formülü
Buradaki:
- \(U_i\) — dönem sonu stoğu doldurmak için, en güncel satın almadan başlayarak \(i\). partiden alınan birim sayısı
- \(C_i\) — \(i\). partinin birim maliyeti
- \(EI\) — dönem sonu stoktaki toplam birim sayısı; tüm \(U_i\) değerlerinin toplamı \(EI\) değerine eşittir
FIFO (First-In, First-Out; İlk Giren İlk Çıkar) yönteminde en eski birimlerin ilk önce satıldığı varsayılır; bu nedenle dönem sonunda stokta kalan mallar en yeni satın almalardan oluşur. Formül, satın alma partileri üzerinden geriye doğru — en yeniden başlayarak — dönem sonu stok miktarı tamamen doldurulana kadar her partiden birim alarak çalışır.
Satılan malın maliyetine de ihtiyacınız varsa, sonucu tüm satın almaların toplam maliyetinden çıkarın:
\[ \text{SMM} = \text{Toplam Satın Alma Maliyeti} - \text{Dönem Sonu Stok Maliyeti} \]
FIFO Dönem Sonu Stok Maliyeti – Hesaplama Örneği
Örnek: dönem sonunda stokta 150 biriminiz kaldı. Dönem içinde üç satın alma yaptınız: 1. Parti — birim başına \($10\) fiyatla 100 birim, 2. Parti — birim başına \($12\) fiyatla 150 birim ve 3. Parti — birim başına \($14\) fiyatla 200 birim.
FIFO'da en yeni birimler stokta kaldığı için, dönem sonu stoktaki 150 birimin tamamı 3. Partiden gelir (en güncel satın alma, 200 birim mevcut):
\[ 150 \times \$14 = \$2{,}100 \]
Sonuç: FIFO dönem sonu stok maliyeti \($2,100\) olur. Toplam satın alma maliyeti \(100 \times 10 + 150 \times 12 + 200 \times 14 = \$5{,}700\) olduğundan, dönemin satılan malın maliyeti \(5{,}700 - 2{,}100 = \$3{,}600\) olur.
Hesaplayıcı Nasıl Kullanılır?
- Dönem sonu stoktaki birim sayısını girin — dönem sonunda hâlâ stokta elinizde bulunan birim miktarı.
- 1. Satın Alma Partisi için birim sayısını ve birim maliyetini girin — bu, en eski satın almanız olmalıdır.
- 2. Satın Alma Partisi ve 3. Satın Alma Partisi için birim sayısını ve birim maliyetini, 3. Parti en güncel satın alma olacak şekilde kronolojik sırayla girin.
- Üçten az satın alma yaptıysanız, kullanılmayan parti alanlarını 0 olarak bırakmanız yeterlidir.
- Hesaplayıcının alt kısmında FIFO Dönem Sonu Stok Maliyetini dolar cinsinden okuyun.
FIFO Stok Maliyeti Nedir?
FIFO (First-In, First-Out; İlk Giren İlk Çıkar), muhasebede en yaygın kullanılan stok değerleme yöntemlerinden biridir. Satın alınan en eski malların ilk satılanlar olduğu varsayar; bu, çoğu işletmenin stoğunu fiilen hareket ettirme biçimiyle örtüşür — marketler raflardan önce eski ürünlerin çıkması için ürünleri döndürür, üreticiler ise hammaddeyi geliş sırasına göre tüketir. Bu doğal uyum sayesinde FIFO hem TFRS (IFRS) hem de ABD GAAP altında kabul edilir; buna karşılık alternatif olan LIFO yöntemine yalnızca Amerika Birleşik Devletleri'nde izin verilir.
FIFO'nun pratik etkisi özellikle fiyatların değiştiği dönemlerde net biçimde görülür. Enflasyonist bir ortamda satılan birimler daha ucuz ve daha eski olanlar olduğundan SMM düşer ve raporlanan kâr yükselir; bu arada bilançodaki dönem sonu stok, daha yeni ve daha yüksek fiyatlarla değerlenir ve stoğun güncel yenileme maliyetini daha iyi yansıtır. Bu hesaplayıcıdan çıkan sonucun, bugün aynı stoğu yeniden satın almak için fiilen ödeyeceğiniz tutara yakın olması bu yüzdendir.
Sayıyı doğru yorumlamak için neyi temsil ettiğini unutmayın: sattığınız değil, hâlâ sahip olduğunuz birimlerin maliyeti. Bu tutarı dönem içinde yapılan tüm satın almaların toplam maliyetinden çıkarırsanız FIFO SMM'yi elde edersiniz. Buradan yola çıkarak bu figürü dönem sonu stok veya satılan malın maliyeti hesaplamalarınıza girdi olarak kullanabilir, önceki dönemin dönem başı stok değeriyle karşılaştırabilir ya da stok devir hızını stokta kalma süresi metriğiyle izlemek için kullanabilirsiniz.
Tahsis Nasıl Çalışır: Daha Büyük Bir Örnek
Dönem sonu stok, en yeni partiden büyükse hesaplayıcı önceki partilere taşar. Yukarıdaki örnekteki aynı satın almalarla, 150 yerine stokta 350 biriminiz kaldığını varsayalım:
| Parti | Satın alınan birim | Birim maliyet | Dönem sonu stoktaki birim | Tahsis edilen maliyet |
|---|---|---|---|---|
| 3 (en yeni) | 200 | $14 | 200 | $2,800 |
| 2 | 150 | $12 | 150 | $1,800 |
| 1 (en eski) | 100 | $10 | 0 | $0 |
| Toplam | 450 | — | 350 | $4,600 |
Önce 3. Partinin tamamı olan 200 birim dönem sonu stok girer, ardından 2. Partiden 150 birim alınır. $10 maliyetli en eski 100 birimin tamamı satıldığı için stokta hiçbiri kalmaz.
Varsayımlar ve Sınırlamalar
- Dönem başı stok yoktur: hesaplayıcı, dönem sonu stoğu yalnızca girdiğiniz üç satın alma partisini kullanarak değerler. Döneme stokla başladıysanız, bu açılış stoğunu ayrı bir parti (kendi maliyetiyle) olarak kabul edin ve en eski konuma girin ya da önce satın alımları planlamak için stok hesaplayıcısını kullanın.
- En fazla üç parti: dönem içinde üçten farklı fiyatla satın alma yaptıysanız, en eski partileri tek bir ağırlıklı kayıtta birleştirin ya da hesaplamayı alt dönemler halinde aşamalı olarak yapın.
- Dönemsel stok sistemi: hesaplama, sayımların dönem sonunda yapıldığı dönemsel sisteme karşılık gelir. Sürekli (perpetual) sistem her satışı gerçekleştiği anda izler; satın alma ve satışlar iç içe geçtiğinde biraz farklı rakamlar verebilir.
- Yalnızca maliyet akışı varsayımı: FIFO, her birimin fiili hareketini değil, maliyetlerin akışını tanımlar. Eski stoğun önce satıldığı varsayımı bir muhasebe kuralıdır — ancak çoğu dayanıksız veya döner mal için gerçeğe oldukça uygundur.
- Vergi etkileri: enflasyon dönemlerinde FIFO, SMM daha düşük olduğu için LIFO'dan daha yüksek vergiye tabi gelir üretir. Raporlama için bir maliyetleme yöntemi seçmeden önce hem başabaş noktanız hem de vergi belgeleriniz üzerindeki etkisini değerlendirin.
Sıkça Sorulan Sorular
FIFO stok maliyetini elle nasıl hesaplarım?
Satın alma partilerinizi en yeniden en eskiye doğru listeleyin. Önce en yeni partiden birim alın, kendi maliyetiyle çarpın, yeterli birim yoksa bir sonraki partiye geçin ve dönem sonu stok miktarının tamamı dolana kadar devam edin. Tutarları toplayın. Örneğin stokta 80 birim kalmışsa ve en yeni parti birim başına \($14\) fiyatla 50 birimse, \(50 \times 14 = \$700\) ile sonraki partiden \(30 \times 12 = \$360\) kullanır ve \($1{,}060\) elde edersiniz.
Dönem sonu stoğum toplam satın almalardan büyükse ne olur?
Stokta kalan birim sayısı, girilen tüm partilerdeki toplam birim sayısını aşıyorsa partiler dönem sonu stoğu tamamen dolduramaz. Hesaplayıcı yine de partilerdeki tüm birimlerin değerini döndürür. Bu genellikle dönem başı stoğu eklemeyi unuttuğunuz anlamına gelir — onu kendi birim maliyetiyle en eski parti olarak girin. Durum gerçek bir stok artışını yansıtıyorsa, eksik birimlere hiçbir maliyet atanmamış olacağından satın alma kayıtlarınızı gözden geçirin.
Satın almları girerken parti sırası neden önemlidir?
Hesaplayıcı, 1. Partinin en eski satın almanız, 3. Partinin ise en yeni satın almanız olduğunu varsayar. FIFO en güncel satın almadan geriye doğru çalıştığı için partilerin kronolojik sıra dışında girilmesi yanlış sonuç üretir: stoğunuz yanlış maliyetlerle değerlenir. Hesaplamadan önce satın almlarınızı tarihe göre — en eski önce — sıralayın ve her partinin maliyetine dahil olması gereken nakliye veya elleçleme ücretleri dahil birim maliyetleri kontrol edin.
Satın alma maliyetlerine nakliye ve diğer ücretler dahil edilmeli mi?
Evet. Hem TFRS (IFRS) hem de ABD GAAP altında stok maliyeti; malları bulundukları konuma ve duruma getirmek için yapılan tüm maliyetleri kapsar — alış navlunu, ithalat vergileri ve geri alınamayan vergiler. Bunların birim maliyete eklenmesi daha doğru bir stok değeri ve SMM verir. Satış giderleri, üretimle ilgisi olmayan depolama maliyetleri ve genel yönetim giderleri hariç tutulur; muhasebe standartları bunların stok maliyetine dahil edilmesine izin vermez.
FIFO, LIFO ve ağırlıklı ortalamadan nasıl farklıdır?
FIFO dönem sonu stoğu en yeni maliyetlerle değerler; LIFO (yalnızca ABD'de geçerlidir) en eski maliyetlerle değerler; ağırlıklı ortalama tüm maliyetleri birleştirir. Enflasyon döneminde FIFO en düşük SMM ile en yüksek stok değeri ve kârı verirken, LIFO tersini yapar. Ağırlıklı ortalama yöntemi ikisinin arasındadır. Bu üç yöntem yasal alternatiflerdir; bu nedenle birini seçin ve raporlama dönemlerinde tutarlı biçimde uygulayın.
Bu hesaplayıcıyı dolar dışındaki para birimleriyle kullanabilir miyim?
Evet. Matematik para biriminden bağımsızdır — tüm maliyetleri euro, sterlin veya yen gibi aynı para biriminde girin ve sonucu o para biriminde okuyun. Tek bir hesaplamada asla para birimleri karıştırmayın; önce her parti maliyetini dönüştürün. Hesaplayıcı, tüm partiler aynı birim ve ölçek kullandığı sürece, para dışı birim maliyetleri için de (örneğin bir üretim ortamında birim başına fiyatlandırılmış malzemeler) çalışır.
FIFO, dönemsel ve sürekli sistemlerde aynı sonucu verir mi?
Her zaman değil. Bu hesaplayıcının yansıttığı dönemsel sistemde sayım dönem sonunda bir kez yapılır ve kalan birimler en yeni satın almalardan değerlenir. Sürekli sistem her satışı gerçekleştiği anda kaydeder; satın alma ve satışlar dönem içinde dönüşümlü olduğunda bazı satışlar farklı partilerden çekilebilir. Nihai dönem sonu stok değeri genellikle aynı ya da çok yakındır, ancak SMM biraz farklılık gösterebilir; bu nedenle yöntemi defter tutma sisteminize uydurun.