Kalkulator skali CURB-65
Wpisz informacje o zaburzeniach świadomości, stężenie mocznika we krwi, częstość oddechów, ciśnienie tętnicze i wiek, aby obliczyć wynik CURB-65 oraz sprawdzić stopień ciężkości pozaszpitalnego zapalenia płuc i sugerowane miejsce leczenia.
Ocena ciężkości pozaszpitalnego zapalenia płuc
Wzór skali CURB-65
Gdzie:
- \(C\) — nowe zaburzenia świadomości (1 punkt, jeśli występują)
- \(U\) — stężenie mocznika we krwi powyżej 7 mmol/L, co odpowiada 19,6 mg/dL mocznika (1 punkt)
- \(R\) — częstość oddechów wynosząca co najmniej 30 na minutę (1 punkt)
- \(B\) — niskie ciśnienie tętnicze: skurczowe poniżej 90 mmHg lub rozkurczowe nieprzekraczające 60 mmHg (1 punkt)
- \(A_{65}\) — wiek co najmniej 65 lat (1 punkt)
Wynik to suma punktów za pięć kryteriów, więc wynosi od 0 do 5. Im jest wyższy, tym cięższe zapalenie płuc i większe ryzyko zgonu.
Przykład obliczenia wyniku CURB-65
Przykład: 70-letnia osoba z zapaleniem płuc nie ma nowych zaburzeń świadomości. Stężenie mocznika we krwi wynosi 8 mmol/L, częstość oddechów — 24 na minutę, a ciśnienie tętnicze — 110/65 mmHg.
\[
C = 0, \; U = 1 \; (8 > 7), \; R = 0 \; (24 60), \; A_{65} = 1 \; (70 \geq 65)
\]
\[
\text{CURB-65} = 0 + 1 + 0 + 0 + 1 = 2
\]
Wynik: 2 punkty w skali CURB-65 oznaczają umiarkowaną ciężkość choroby i szacowaną śmiertelność w ciągu 30 dni na poziomie około 6,8%. Należy rozważyć krótki pobyt w szpitalu lub leczenie ambulatoryjne pod ścisłym nadzorem.
Jak korzystać z kalkulatora
- Zaznacz pole Zaburzenia świadomości (nowa dezorientacja) tylko wtedy, gdy rodzina lub opiekunowie zauważyli nowe zaburzenia świadomości. Utrzymujące się od dawna zaburzenia nie są uwzględniane.
- Wpisz stężenie mocznika we krwi i wybierz odpowiednią jednostkę: mmol/L lub mg/dL. Próg 7 mmol/L odpowiada 19,6 mg/dL.
- Wpisz częstość oddechów na minutę, zmierzoną w spoczynku.
- Wpisz ciśnienie skurczowe i ciśnienie rozkurczowe w mmHg.
- Wpisz wiek osoby badanej w latach.
- Sprawdź wynik CURB-65, kategorię ciężkości choroby wraz z zalecanym miejscem leczenia oraz informację o spełnionych kryteriach.
Czym jest skala CURB-65
CURB-65 to kliniczna skala służąca do oceny ciężkości pozaszpitalnego zapalenia płuc (PZP), czyli zapalenia płuc, do którego doszło poza szpitalem. Opracował ją zespół Lima jako uproszczenie wcześniejszej skali BTS, a wyniki opublikowano w czasopiśmie Thorax w 2003 roku. Nazwa pochodzi od angielskich określeń pięciu kryteriów: zaburzeń świadomości (Confusion), stężenia mocznika (Urea), częstości oddechów (Respiratory rate), ciśnienia tętniczego (Blood pressure) oraz wieku co najmniej 65 lat.
Skala pomaga przede wszystkim zdecydować, gdzie leczyć chorego. Każdy kolejny punkt oznacza w przybliżeniu większe ryzyko zgonu w ciągu 30 dni. W pierwotnej grupie badanych śmiertelność wynosiła około 0,6% przy 0 punktów, 3% przy 1 punkcie, 6,8% przy 2 punktach oraz 14–28% przy 3–5 punktach. W praktyce wynik 0–1 zwykle przemawia za leczeniem w domu antybiotykami doustnymi. Przy 2 punktach należy rozważyć przyjęcie do szpitala lub leczenie ambulatoryjne pod ścisłym nadzorem, a wynik 3–5 wskazuje na potrzebę hospitalizacji. Przy 4–5 punktach często należy też ocenić wskazania do leczenia na oddziale intensywnej terapii.
Do oceny w skali CURB-65 wystarczą krótka ocena świadomości, jedno badanie krwi i trzy pomiary przy łóżku chorego. Dzięki temu można ją szybko zastosować na szpitalnym oddziale ratunkowym, w podstawowej opiece zdrowotnej oraz podczas zdalnej kwalifikacji pacjentów. Obok skali PSI/PORT jest jednym z najczęściej używanych narzędzi do oceny ciężkości PZP. PSI/PORT jest bardziej szczegółowa, ale jej obliczenie zajmuje więcej czasu. Jeśli występują zaburzenia świadomości, ocena w skali Glasgow może pomóc udokumentować poziom świadomości.
Tabela wyników
| Wynik | Ciężkość | Typowa śmiertelność w ciągu 30 dni | Sugerowane miejsce leczenia |
|---|---|---|---|
| 0–1 | Mała | 0,6–3% | Leczenie ambulatoryjne antybiotykami doustnymi |
| 2 | Umiarkowana | około 6,8% | Krótki pobyt w szpitalu lub leczenie ambulatoryjne pod nadzorem |
| 3 | Duża | około 14% | Hospitalizacja |
| 4–5 | Duża | do około 28% | Hospitalizacja, często z oceną wskazań do leczenia na oddziale intensywnej terapii |
Założenia, ograniczenia i wskazówki praktyczne
- Skala pomaga podjąć decyzję, ale nie służy do rozpoznawania choroby. CURB-65 szacuje ryzyko zgonu, lecz nie zastępuje oceny klinicznej. Hipoksemia (niskie wysycenie krwi tlenem), poważne choroby współistniejące, immunosupresja, ciąża, wymioty lub niemożność przyjmowania antybiotyków doustnych, a także brak odpowiedniego wsparcia w domu mogą uzasadniać hospitalizację nawet przy niskim wyniku.
- Uwzględniaj tylko nowe zaburzenia świadomości. Nie przyznawaj punktu za przewlekłe zaburzenia wynikające z otępienia lub innych przyczyn. Zapytaj opiekunów, czy stan świadomości zmienił się w przebiegu obecnej choroby.
- Sprawdź jednostki stężenia mocznika. Próg to stężenie powyżej 7 mmol/L mocznika, czyli 19,6 mg/dL mocznika. Niektóre laboratoria podają zamiast tego stężenie azotu mocznikowego we krwi (BUN). Próg dla BUN wynosi około 20 mg/dL — wartości są przypadkowo zbliżone liczbowo, ale dotyczą różnych wielkości. Upewnij się, co mierzy Twoje laboratorium.
- Do zastosowania skali wystarczy jeden pomiar ciśnienia tętniczego, ale pojedynczy nieprawidłowy wynik może być mylący. W razie wątpliwości powtórz pomiar. Pełniejszy obraz stanu krążenia uzyskasz również, obliczając średnie ciśnienie tętnicze.
- Podwyższone stężenie mocznika może wynikać z choroby nerek lub odwodnienia, a nie tylko z ciężkiej infekcji. Utrzymujący się podwyższony wynik warto ocenić osobno, na przykład za pomocą kalkulatora eGFR (CKD-EPI 2021).
- Dane dotyczące śmiertelności są przybliżone i pochodzą z pierwotnej brytyjskiej grupy badanych (Lim i wsp., Thorax, 2003). Wyniki mogą się różnić w innych populacjach, grupach wiekowych i systemach opieki zdrowotnej.
- Skalę opracowano do oceny pozaszpitalnego zapalenia płuc u dorosłych. Nie stosuje się jej przy szpitalnym zapaleniu płuc ani u osób z obniżoną odpornością lub dzieci.
Najczęściej zadawane pytania
Jak samodzielnie obliczyć wynik CURB-65?
Przyznaj po jednym punkcie za każde z pięciu kryteriów, a następnie dodaj punkty: nowe zaburzenia świadomości, stężenie mocznika powyżej 7 mmol/L, częstość oddechów co najmniej 30 na minutę, ciśnienie skurczowe poniżej 90 mmHg lub rozkurczowe nieprzekraczające 60 mmHg oraz wiek co najmniej 65 lat. Suma wynosi od 0 do 5. Poza oznaczeniem mocznika nie są potrzebne inne wyniki badań laboratoryjnych, więc ocenę przy łóżku chorego można przeprowadzić w około minutę.
Czy stężenie mocznika we krwi i BUN to to samo? Jak przeliczać jednostki?
Nie. To różne miary dotyczące tej samej substancji: BUN określa tylko zawartość azotu w moczniku. Aby przeliczyć wartości: stężenie mocznika w mmol/L × 2,8 = stężenie mocznika w mg/dL, a stężenie mocznika w mg/dL × 0,467 = BUN w mg/dL. Próg CURB-65, czyli stężenie mocznika powyżej 7 mmol/L, odpowiada 19,6 mg/dL mocznika lub około 20 mg/dL BUN. Zanim wpiszesz wynik, zawsze sprawdź, którą wielkość podaje laboratorium.
Jaki wynik CURB-65 oznacza małe, a jaki duże ryzyko?
Wynik 0 lub 1 oznacza małe ryzyko — śmiertelność w ciągu 30 dni wynosi około 0,6–3% — i zwykle przemawia za leczeniem w domu. Wynik 2 oznacza umiarkowane ryzyko (około 6,8%) i zazwyczaj skłania do rozważenia hospitalizacji. Wyniki 3–5 oznaczają duże ryzyko (około 14–28%) i wymagają leczenia w szpitalu, a przy 4–5 punktach często zaleca się ocenę wskazań do leczenia na oddziale intensywnej terapii. Są to średnie dla populacji, a nie prognoza dla konkretnej osoby.
Jakie błędy najczęściej popełnia się przy stosowaniu skali CURB-65?
Częste błędy to: przyznawanie punktu za utrzymujące się od dawna zaburzenia świadomości związane z otępieniem (liczą się tylko nowe zmiany); użycie niewłaściwej jednostki stężenia mocznika lub pomylenie BUN z mocznikiem; pominięcie punktu przy ciśnieniu rozkurczowym równym dokładnie 60 mmHg albo częstości oddechów równej dokładnie 30 na minutę; oraz poleganie na jednym nieprawidłowym pomiarze ciśnienia tętniczego. Pamiętaj też, że skala dotyczy wyłącznie pozaszpitalnego zapalenia płuc u dorosłych, a nie dzieci czy zakażeń nabytych w szpitalu.
Czym CURB-65 różni się od skali PSI/PORT i qSOFA?
Skala PSI/PORT dokładniej przewiduje ryzyko zgonu, ale wymaga około 20 danych, w tym wyników badań obrazowych i dodatkowych badań laboratoryjnych, dlatego jej obliczenie trwa dłużej. CURB-65 jest nieco mniej precyzyjna, za to szybsza i prostsza. qSOFA (częstość oddechów ≥ 22, zaburzenia świadomości, ciśnienie skurczowe ≤ 100) to ogólne narzędzie do przesiewowej oceny ryzyka sepsy, nieprzeznaczone wyłącznie do zapalenia płuc. W praktyce CURB-65 jest najszybszym narzędziem ukierunkowanym konkretnie na ocenę ciężkości zapalenia płuc i decyzję o hospitalizacji.
Czy niski wynik CURB-65 gwarantuje, że leczenie w domu jest bezpieczne?
Nie. CURB-65 ocenia ryzyko zgonu, ale nie uwzględnia całego stanu klinicznego. Pomija między innymi niskie wysycenie krwi tlenem, poważne choroby współistniejące, takie jak niewydolność serca lub POChP, immunosupresję, ciążę, niemożność połknięcia lub utrzymania w żołądku antybiotyków doustnych oraz brak wsparcia w domu. Każdy z tych czynników może uzasadniać hospitalizację mimo wyniku 0 lub 1. Skala pomaga w kwalifikacji pacjenta, ale ostateczna decyzja zawsze należy do lekarza prowadzącego.
Dlaczego uwzględnia się tylko nowe zaburzenia świadomości?
Ponieważ to kryterium wskazuje na nagłą zmianę funkcjonowania mózgu spowodowaną infekcją, która świadczy o ciężkim przebiegu choroby. Przewlekłe zaburzenia świadomości wynikające z otępienia lub innych długotrwałych przyczyn nie są związane z obecnym zapaleniem płuc, więc ich uwzględnienie zawyżyłoby ocenę ciężkości. Zapytaj bliskich lub opiekunów, czy stan świadomości wyraźnie zmienił się podczas tej choroby — czy niedawno pojawiły się trudności z rozpoznawaniem osób lub orientacją co do miejsca albo czasu. Jeśli tak, ocena w skali Glasgow może dostarczyć przydatnych dodatkowych informacji.