HEART Skoru Hesaplama
Göğüs ağrısı olan bir hastada 6 hafta içinde majör advers kardiyak olay riskini tahmin edin. Öykü, EKG, yaş, risk faktörleri ve troponin bilgilerini girerek HEART skorunu ve risk kategorisini öğrenin.
Göğüs Ağrısı Olan Hastada Risk Tahmini
HEART Skoru Formülü
Burada:
- \(H\) — Öykü (History): göğüs ağrısı öyküsünün akut koroner sendrom açısından ne kadar şüpheli olduğu (0–2 puan)
- \(E\) — EKG: tetkikler sırasında saptanan en anormal EKG bulgusu (0–2 puan)
- \(A\) — Yaş: 45 yaş altında 0 puan, 45–64 yaş arasında 1 puan, 65 yaş ve üzerinde 2 puan
- \(R\) — Risk faktörleri: kardiyovasküler risk faktörlerinin sayısı ya da bilinen aterosklerotik hastalık (0–2 puan)
- \(T\) — Troponin: düzeyin kullanılan testin üst referans sınırına göre durumu (0–2 puan)
Beş bileşenin her biri 0, 1 veya 2 puan verir; dolayısıyla toplam HEART skoru 0 ile 10 arasında değişir. Toplam puan yükseldikçe hastanın 6 hafta içinde majör advers kardiyak olay (MACE) geçirme olasılığı da artar.
HEART Skoru – Örnek Hesaplama
Örnek: 62 yaşında bir hasta, AKS açısından orta derecede şüpheli göğüs ağrısıyla acil servise başvuruyor. EKG'de nonspesifik repolarizasyon değişiklikleri var, hastada 1–2 kardiyovasküler risk faktörü bulunuyor ve troponin normal sınırın içinde.
\[ \text{HEART} = \underbrace{1}_{H} + \underbrace{1}_{E} + \underbrace{1}_{A} + \underbrace{1}_{R} + \underbrace{0}_{T} = 4 \]
Sonuç: HEART skoru = 4 puan — orta risk. Bu aralıktaki hastaların yaklaşık %16,6'sı 6 hafta içinde majör advers kardiyak olay yaşıyor; bu nedenle gözlem amacıyla yatış ve ileri tetkikler uygundur.
Hesaplayıcı Nasıl Kullanılır?
- Öykü açılır listesinde, göğüs ağrısı öyküsünün akut koroner sendrom (AKS) açısından ne derece şüpheli olduğunu seçin: hafif şüpheli ya da şüphesiz, orta derecede şüpheli veya yüksek derecede şüpheli.
- EKG açılır listesinde, tetkikler sırasında kaydedilen en anormal EKG bulgusunu seçin: normal, nonspesifik repolarizasyon değişiklikleri veya belirgin ST sapması.
- Hastanın yaşını yıl cinsinden girin (18–120). Hesaplayıcı, yaşı otomatik olarak 0, 1 veya 2 puanlık yaş aralığına çevirir.
- Risk faktörleri açılır listesinde, hastanın risk faktörü olmadığını, 1–2 risk faktörü olduğunu ya da en az 3 risk faktörü veya bilinen aterosklerotik hastalık durumunu belirtin.
- Troponin açılır listesinde, troponin düzeyinin testin üst referans sınırıyla karşılaştırmasını seçin: sınırda ya da altında, sınırın 1–3 katı veya sınırın 3 katından fazla.
- Sonuçları okuyun: toplam HEART skoru (0–10), yaklaşım önerisiyle birlikte risk kategorisi ve beklenen 6. haftadaki MACE oranı.
HEART Skoru Nedir?
HEART skoru, acil servise ayırt edilmemiş göğüs ağrısıyla başvuran hastalar için kullanılan yatak başı risk sınıflandırma aracıdır. 2008'de Six ve çalışma arkadaşları tarafından tanıtılmış, 2013'te Backus ve arkadaşlarının geniş katılımlı çok uluslu çalışmasıyla doğrulanmıştır. Kısaltmanın harfleri beş bileşeni temsil eder: History (öykü), ECG (EKG), Age (yaş), Risk factors (risk faktörleri) ve Troponin.
Skor, başvurudan sonraki 6 hafta içinde bir majör advers kardiyak olay — ölüm, ölümcül olmayan miyokart enfarktüsü ya da acil revaskülarizasyon — olasılığını öngörür. Bu da onu pratik bir triyaj aracı yapar; çünkü göğüs ağrısına bağlı ciddi komplikasyonların çoğu tam bu süre içinde ortaya çıkar.
Sonuç üç aralıkta yorumlanır:
- 0–3 puan (düşük risk): hastaların yaklaşık %1,7'sinde MACE görülür. Yerel protokole bağlı olarak, kısa bir değerlendirmenin ardından erken taburculuk düşünülebilir.
- 4–6 puan (orta risk): yaklaşık %16,6'sında MACE görülür. Gözlem amacıyla yatış, seri troponin ölçümleri, tekrarlanan EKG'ler ve ileri görüntüleme önerilir.
- 7–10 puan (yüksek risk): yaklaşık %50,1'inde MACE görülür. Erken invaziv yaklaşım ve akut koroner sendromun agresif tedavisi düşünülmelidir.
HEART skoru klinik değerlendirmeyi (öykü) objektif verilerle (EKG, yaş, troponin) birleştirdiği için, aslında başka hasta grupları için tasarlanmış TIMI veya GRACE gibi skorlardan acil servis ortamında genellikle daha iyi ayrım yapar. En önemli klinik değeri, gereksiz yatış ve tetkiklere gerek kalmadan güvenle taburcu edilebilecek geniş düşük riskli göğüs ağrısı grubunu tanımlamasıdır.
HEART Skoru Referans Tablosu
| Bileşen | 0 puan | 1 puan | 2 puan |
|---|---|---|---|
| Öykü | AKS açısından hafif şüpheli ya da şüphesiz | AKS açısından orta derecede şüpheli | AKS açısından yüksek derecede şüpheli |
| EKG | Normal | Nonspesifik repolarizasyon değişiklikleri | Belirgin ST sapması |
| Yaş | < 45 yaş | 45–64 yaş | ≥ 65 yaş |
| Risk faktörleri | Risk faktörü yok | 1–2 risk faktörü | ≥ 3 risk faktörü veya bilinen aterosklerotik hastalık |
| Troponin | ≤ normal sınır | Normal sınırın 1–3 katı | > normal sınırın 3 katı |
Varsayımlar, Sınırlılıklar ve Pratik Öneriler
- HEART skoru bir karar destek aracıdır, tanısal test değil. Olasılık tahmini yapar; klinik değerlendirmenin, yerel protokollerin ve hekimin görüşünün yerini asla almaz.
- Her zaman eldeki en anormal değerleri puanlayın: sadece başlangıçtaki değerler değil, tetkikler sırasında görülen en kötü EKG ve ölçülen en yüksek troponin esas alınmalıdır.
- Troponin, kullanılan testin referans sınırına göre puanlanır. Yüksek duyarlıklı troponin testlerinde laboratuvarınızın eşik değerlerini ve varsa dinamik değişim kriterlerini izleyin.
- Skor, acil servisteki ayırt edilmemiş göğüs ağrısı için doğrulanmıştır. Daha önceden AKS tanısı konmuş hastalara, ST yükselmeli miyokart enfarktüsüne, hemodinamik dengesizliğe ya da açıkça kardiyak olmayan göğüs ağrısına uygulanmaz ve 18 yaş altında doğrulanmamıştır.
- Verilen MACE oranları doğrulama çalışmalarından gelen popülasyon ortalamalarıdır; bireysel hastanın riski, skorun kapsamadığı faktörlere de bağlıdır.
- Taburculuk kararlarında skoru, hızlandırılmış göğüs ağrısı algoritmalarının çoğunun gerektirdiği gibi, negatif tekrar troponin değeri ve bir süre gözlemle birlikte kullanın.
Sitemizdeki diğer hızlı yatak başı skorları arasında şüpheli enfeksiyon için qSOFA skoru, pnömoni şiddeti için CURB-65 skoru ve atriyal fibrilasyonda kanama riski için HAS-BLED skoru yer alır.
Sıkça Sorulan Sorular
HEART skorunu elle nasıl hesaplarım?
Beş bileşenin her birine 0, 1 veya 2 puan verin: Öykü, EKG, Yaş, Risk faktörleri ve Troponin. Yaş otomatik puanlanır: 45 yaş altı 0, 45–64 yaş 1, 65 yaş ve üzeri 2 puan. Beş değeri toplayın: \( \text{HEART} = H + E + A + R + T \). Toplam 0–10 puan arasında olur; risk aralığını referans tablosundan okuyabilirsiniz.
İyi ya da normal bir HEART skoru kaçtır?
"Normal" bir değer yoktur ama düşük olan iyidir. 0–3 puan düşük risk kabul edilir; 6 haftalık MACE oranı yaklaşık %1,7'dir ve çoğu göğüs ağrısı protokolü erken taburculuk için bu eşiği kullanır. 4–6 puan orta risk, 7–10 puan ise yüksek risk olup bu gruptaki hastaların yaklaşık yarısı 6 hafta içinde ciddi bir kardiyak olay yaşar.
R bileşeninde hangi risk faktörleri sayılır?
R bileşeni klasik kardiyovasküler risk faktörlerini sayar: hipertansiyon, hiperkolesterolemi, diabetes mellitus, güncel ya da geçmiş sigara kullanımı, obezite ve ailede koroner arter hastalığı öyküsü. Ayrıca geçirilmiş miyokart enfarktüsü, koroner stenoz, inme ya da periferik arter hastalığı gibi bilinen aterosklerotik hastalık, kaç risk faktörü olursa olsun doğrudan en yüksek puan olan 2'yi verir.
Troponin nasıl puanlanır, yüksek duyarlıklı testlerde ne yapılır?
Troponin, kullanılan testin referans sınırına (normal üst sınıra) göre puanlanır: sınırda veya altında 0 puan, sınırın 1–3 katı 1 puan, 3 katın üzerinde 2 puan. Yüksek duyarlıklı troponin testlerinde mutlaka kendi laboratuvarınızın eşik değerlerini kullanın. Ayrıca birçok hızlandırılmış algoritma 2–3. saatte ikinci bir troponin ölçümü içerir; çünkü yükselen ya da düşük bir değer, HEART skorunun tek başına yakalamadığı ek tanısal bilgi taşır.
Düşük HEART skoruyla hasta evine gönderilebilir mi?
0–3 puan, majör advers kardiyak olay olasılığı düşük geniş bir grubu tanımlar ve doğrulama çalışmaları bu hastalarda erken taburculuğun düşünülmesini destekler. Ancak güvenli algoritmaların çoğu skoru normal bir tekrar troponin değeri, gözlem süresi ve klinik değerlendirmeyle birlikte kullanır. Bu hesaplayıcı yalnızca bir karar destek aracıdır — her zaman yerel protokollere uyun ve taburculuk kararını asla yalnızca skora dayandırmayın.
HEART skoru TIMI ve GRACE ile karşılaştırıldığında nasıldır?
TIMI, tanısı konmuş akut koroner sendromlu hastalar için; GRACE ise hastane içi mortaliteyi öngürmek için geliştirilmiştir; bu yüzden ikisi de göğüs ağrısının henüz ayırt edilmemiş olduğu acil serviste daha zayıf performans gösterir. HEART ise tam olarak bu hasta grubu için tasarlanmıştır ve sübjektif klinik değerlendirmeyi (öykü) objektif verilerle (EKG, yaş, troponin) birleştirir; ayırt edilmemiş göğüs ağrısının triyajında bu nedenle genellikle daha iyi ayrım yapar.
HEART skoru ne zaman kullanılmamalıdır?
Skor; AKS ya da ST yükselmeli miyokart enfarktüsü tanısı doğrulanmış hastalarda, hemodinamik olarak dengesiz hastalarda, açıkça kardiyak olmayan göğüs ağrısında ve 18 yaş altındaki hiç kimsede doğrulanmamıştır. Ayrıca troponini çoğu zaman kronik olarak yüksek seyreden ileri böbrek hastalığı olan hastalarda ve kadınlar, diyabetikler ile yaşlılardaki atipik klinik tablolarda daha az güvenilirdir. Bu durumlarda skor yerine tam klinik değerlendirmeye güvenin.