Toplam Stok Maliyeti Hesaplama Aracı

Q: Toplam stok maliyetini en aza indiren sipariş miktarını nasıl bulurum?

Ekonomik Sipariş Miktarı formülünü kullanın: Q^* = √(2DS/H). Bu miktarda yıllık sipariş maliyeti ve yıllık stok bulundurma maliyeti eşittir ve toplamları mümkün olan en düşük düzeydedir. Q'nun değişmesinin yalnızca sipariş ve bulundurma kısımlarını etkilediğini unutmayın — tedarikçiniz miktar indirimi sunmuyorsa satın alma maliyeti aynı kalır.

Güncellendi: 3 Ekim 2026

Satın alma, sipariş ve stok bulundurma maliyetlerini içeren toplam stok maliyetini hesaplayın. Birim fiyat, yıllık talep, sipariş miktarı, sipariş maliyeti ve birim başına stok bulundurma maliyetini girin.

Stok Yönetim Maliyeti Hesaplama Aracı

Toplam Stok Maliyeti Formülü

Formül

\[ TC = (P \times D) + \left( \frac{D}{Q} \times S \right) + \left( \frac{Q}{2} \times H \right) \]

Burada:

$TC$ — yıllık toplam stok maliyeti ($)
$P$ — malın birim fiyatı (birim başına $)
$D$ — yıllık talep (yılda birim)
$Q$ — sipariş miktarı (sipariş başına birim)
$S$ — sipariş başına sipariş maliyeti ($)
$H$ — birim başına yıllık stok bulundurma maliyeti ($)

Formül üç maliyet bileşenini toplar: yıllık satın alma maliyeti $P \times D$, toplam sipariş maliyeti $\frac{D}{Q} \times S$ (yıllık sipariş sayısı ile sipariş başına maliyetin çarpımı) ve ortalama stok bulundurma maliyeti $\frac{Q}{2} \times H$ (eldeki ortalama stok miktarı ile birim başına depolama maliyetinin çarpımı).

Toplam Stok Maliyeti – Hesaplama Örneği

Örnek: bir şirket bir kalemi birim başına $$10$'dan satın alıyor, yılda $10{,}000$ birime ihtiyaç duyuyor, bir seferde $500$ birim sipariş ediyor, her sipariş için $$100$ ödüyor ve bir birimi bir yıl elde tutmak için $$2$ harcıyor.

\[ \text{Satın alma maliyeti} = 10 \times 10{,}000 = \$100{,}000 \]

\[ \text{Sipariş maliyeti} = \frac{10{,}000}{500} \times 100 = 20 \times 100 = \$2{,}000 \]

\[ \text{Stok bulundurma maliyeti} = \frac{500}{2} \times 2 = 250 \times 2 = \$500 \]

\[ TC = 100{,}000 + 2{,}000 + 500 = \$102{,}500 \]

Sonuç: toplam stok maliyeti yılda $\$102{,}500$'dir; bunun $\$2{,}500$'i, $\$100{,}000$ satın alma maliyetinin üzerine gelen stok yönetim maliyetidir (sipariş artı bulundurma).

Hesaplama Aracı Nasıl Kullanılır?

Birim Fiyat'ı girin — tedarikçiye bir birim için ödediğiniz tutar.
Yıllık Talep'i girin — bir yılda kullanmayı veya satmayı beklediğiniz toplam birim sayısı.
Sipariş Miktarı'nı girin — her sipariş verdiğinizde kaç birim sipariş ettiğiniz. Bu değer sıfırdan büyük olmalıdır.
Sipariş Başına Sipariş Maliyeti'ni girin — bir siparişin verilmesinin ve teslim alınmasının sabit maliyeti (evrak işi, nakliye, teslim alma, denetim).
Birim Başına Stok Bulundurma Maliyeti'ni girin — bir birimi tam bir yıl boyunca depolamanın maliyeti (depo alanı, sigorta, bağlı sermaye, bozulma).
Toplam Stok Maliyeti sonucunu okuyun; sonuç yılda dolar cinsinden gösterilir.

Toplam Stok Maliyeti Nedir?

Toplam stok maliyeti, bir kalemi stokta bulundurmanın yıllık toplam gideridir. Üç parçadan oluşur. Satın alma maliyeti genellikle en büyük olanıdır: birim fiyat ile yıllık talebin çarpımı. Sipariş maliyeti, bir siparişin verilmesi ve teslim alınmasıyla ilgili her şeyi kapsar ve verilen sipariş sayısıyla artar — küçük miktarlarda sık sipariş vermek çok sayıda sipariş ve yüksek sipariş maliyeti demektir. Stok bulundurma maliyeti, depolamayı, sigortayı, eskimeyi ve stoka bağlı sermayenin fırsat maliyetini kapsar ve her siparişin büyüklüğüyle artar — büyük siparişler daha fazla sermayenin raflarda durması anlamına gelir.

Sipariş maliyeti ile stok bulundurma maliyeti ters yönlerde çeker. Sevkiyat başına daha fazla sipariş vermek sipariş sayısını azaltır (düşük sipariş maliyeti) ama ortalama stoğu yükseltir (yüksek bulundurma maliyeti). Daha az sipariş vermek bunun tersini yapar. Bu iki bileşen arasındaki ödünleşim, Ekonomik Sipariş Miktarı (EOQ) modelinin temel fikridir: $Q^* = \sqrt{2DS/H}$ formülüyle verilen, sipariş ve bulundurma maliyetlerinin toplamını en aza indiren bir $Q$ sipariş miktarı vardır. Yukarıdaki varsayılan değerlerle $Q^* = \sqrt{2 \times 10{,}000 \times 100 / 2} = 1{,}000$ birim olur; bu, sipariş artı bulundurma maliyetini yılda $\$2{,}500$'den $\$2{,}000$'e düşürürdü.

Sonucun yorumlanması kolaydır: çıktı, mevcut sipariş büyüklüğünde bu kalemi yönetmenin size yılda gerçekte ne kadara mal olduğunu gösterir. Sonucun farklı sipariş miktarlarında karşılaştırılması, mevcut satın alma politikanızın optimuma yakın olup olmadığını veya para kaybedip etmediğinizi gösterir. Satın alma maliyetinin toplamda genellikle ağır bastığını unutmayın; bu nedenle optimizasyon yaparken tüm rakama değil, sipariş artı bulundurma kısmına odaklanın.

Varsayımlar ve Sınırlamalar

Talebin yıl boyunca bilinen ve sabit olduğu, siparişlerin bekleme süresi olmadan anında geldiği ve stok kesintisi yaşanmadığı varsayılır.
Stok bulundurma maliyeti $Q/2$ ortalama stoğunu kullanır; bu, stokun siparişler arasında $Q$'dan sıfıra eşit hızla tüketildiği varsayımına dayanır.
Miktar indirimleri modele dahil değildir — tedarikçiniz büyük siparişler için fiyat indirimi sunuyorsa, optimal miktar EOQ'un önerdiğinden daha büyük olabilir ve her fiyat basamağında toplam maliyetleri elle karşılaştırmanız gerekir.
Birim fiyat, sipariş maliyeti ve stok bulundurma maliyeti sabit kabul edilir; gerçekte depolama maliyetleri, nakliye ve tedarikçi fiyatları hacme veya sezona göre değişebilir.
Sonuç yıllık bir rakamdır. Daha kısa planlama dönemleri için talebi ve bulundurma maliyetini aynı döneme ölçekleyerek girin.

Stok kararlarının diğer finansal göstergelerle birlikte genel kârlılık üzerindeki etkisini değerlendirmek için, stoka bağlı sermayenin daha geniş finansal performansı nasıl etkilediğini incelemek üzere Ekonomik Katma Değer (EVA) hesaplama aracımızı ve Borç Karşılama Oranı hesaplama aracını da faydalı bulabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Toplam stok maliyetini elle nasıl hesaplarım?

Üç bileşeni toplayın: satın alma maliyeti (birim fiyat × yıllık talep), sipariş maliyeti (yıllık talep ÷ sipariş miktarı × sipariş başına maliyet) ve stok bulundurma maliyeti (sipariş miktarı ÷ 2 × birim başına yıllık bulundurma maliyeti). Örneğin, birim fiyatı $8, talep 5.000 birim, sipariş miktarı 250, sipariş başına $50 ve bir birimi tutmak için $4 ise: $64{,}000 + 1{,}000 + 500 = \$65{,}500$ yılda.

Stok bulundurma maliyeti neden tüm sipariş miktarına değil Q/2'ye dayanıyor?

Çünkü stok yıl boyunca zirvesinde durmaz. Standart modele göre stok, sipariş miktarı Q olarak gelir ve bir sonraki sipariş gelmeden önce steadily sıfıra iner; dolayısıyla eldeki ortalama seviye $Q/2$'dir. Stok bulundurma maliyeti bu ortalamadan, azami seviyeden değil, hesaplanır. Talebiniz sabit değilse gerçek ortalama stok farklı olabilir.

Birim başına tipik stok bulundurma maliyeti nedir?

Stok bulundurma maliyeti genellikle malın birim fiyatının yılda %20–30'u olarak tahmin edilir; depolamayı, sigortayı, eskimeyi ve stoka bağlı sermayenin maliyetini kapsar. Bozulabilir, hacimli veya yüksek değerli mallarda daha yüksek; istikrarlı, düşük değerli mallarda daha düşüktür. Kesin rakamınızı bilmiyorsanız, kaba hesaplar için satın alma fiyatının %25'i yaygın bir başlangıç tahminidir.

Bu hesaplama aracını yıl yerine aylık veya üç aylık dönemler için kullanabilir miyim?

Evet, tüm girdileri tutarlı tuttuğunuz sürece. Aylık çalışıyorsanız aylık talebi ve bir birimi bir ay boyunca tutmanın maliyetini girin — sonuç o zaman aylık bir maliyet olur. Dönemleri karıştırmak (yıllık talep ile aylık bulundurma maliyeti) en sık yapılan hatalardan biridir ve sonucu on iki kat saptırabilir.

Toplam stok maliyetini en aza indiren sipariş miktarını nasıl bulurum?

Ekonomik Sipariş Miktarı formülünü kullanın: $Q^* = \sqrt{2DS/H}$. Bu miktarda yıllık sipariş maliyeti ve yıllık stok bulundurma maliyeti eşittir ve toplamları mümkün olan en düşük düzeydedir. Q'nun değişmesinin yalnızca sipariş ve bulundurma kısımlarını etkilediğini unutmayın — tedarikçiniz miktar indirimi sunmuyorsa satın alma maliyeti aynı kalır.

Toplam stok maliyeti stok kesintilerini, bekleme süresini veya miktar indirimlerini kapsıyor mu?

Hayır. Bu hesaplama aracı talebin sabit olduğunu, siparişlerin anında geldiğini ve birim fiyatın sipariş büyüklüğünden bağımsız olarak sabit olduğunu varsayar. Tedarikçiniz büyük siparişler için fiyat indirimi sunuyorsa, her fiyat basamağında toplam maliyeti ayrı ayrı hesaplayıp karşılaştırın. Bekleme süreleri ve stok kesintileri önem taşıyorsa, bu maliyet hesabına ek olarak bir yeniden sipariş noktası veya güvenlik stoğu modeline ihtiyacınız vardır.

Sipariş maliyeti girdisine hangi maliyetler girer?

Bir siparişin verilmesinin ve teslim alınmasının tüm sabit giderlerini dahil edin: satın alma talepleri ve evrak işi, nakliye ücretleri, teslim alma ve denetim işçiliği ile fatura işleme. Yalnızca sipariş edilen miktarla değil, sipariş sayısıyla değişen maliyetleri dahil edin. Birim başına değişken maliyetler ise birim fiyata veya stok bulundurma maliyetine girer — hacimle artan bir nakliye ücretini sipariş maliyetine koymak sık yapılan bir hatadır.