MELD-Na Puanı Hesaplama Aracı

Güncellendi: 14 Ekim 2026

Bilirubin, INR, kreatinin ve sodyum değerlerinizle MELD-Na puanınızı hesaplayın; kronik karaciğer hastalığının ağırlığını ve 3 aylık ölüm riskini tahmin edin. Sonucu görmek için laboratuvar değerlerinizi girin.

Laboratuvar sonuçlarınıza göre karaciğer hastalığının ciddiyetini değerlendirin

MELD-Na Puanı Formülü

Formül

\[ \text{MELD(i)} = 10 \times \big( 0.957 \times \ln(\text{Cr}) + 0.378 \times \ln(\text{TBili}) + 1.120 \times \ln(\text{INR}) + 0.643 \big) \]\[ \text{MELD-Na} = \text{MELD(i)} + 1.32 \times (137 - \text{Na}) - 0.033 \times \text{MELD(i)} \times (137 - \text{Na}) \]

Buradaki:

\(\text{Cr}\) — serum kreatinini, mg/dL cinsinden (en az 1,0 kabul edilir, 4,0 ile sınırlanır; hasta geçen hafta en az iki kez diyalize girdiyse 4,0 olarak alınır)
\(\text{TBili}\) — toplam serum bilirubini, mg/dL cinsinden (en az 1,0 kabul edilir)
\(\text{INR}\) — uluslararası normalize oran (en az 1,0 kabul edilir)
\(\text{Na}\) — serum sodyumu, mEq/L cinsinden; 125–137 aralığına sınırlandırılır

İlk denklem, böbrek fonksiyonu, bilirubin ve pıhtılaşma değerlerinden özgün MELD puanını hesaplar; ikincisi ise sodyum düştüğünde puanı yukarı doğru düzeltir; bu, ileri karaciğer hastalığında hiponatremiyi eklediği ölüm riskini yansıtır. Nihai puan 1 ile 40 arasında kalır.

MELD-Na Puanı – Hesaplama Örneği

Örnek: bir hastanın toplam bilirubini 2 mg/dL, INR değeri 1,5, kreatinini 1,2 mg/dL, sodyumu 134 mEq/L ve hasta geçen hafta iki kez diyalize girmiştir. Diyaliz nedeniyle kreatinin 4,0 mg/dL olarak alınır.

\[ \text{MELD(i)} = 10 \times (0.957 \times \ln 4.0 + 0.378 \times \ln 2 + 1.120 \times \ln 1.5 + 0.643) \approx 26.9 \]

\[ \text{MELD-Na} = 26.9 + 1.32 \times (137 - 134) - 0.033 \times 26.9 \times (137 - 134) \approx 28.2 \]

Sonuç: MELD-Na puanı 28 (temel MELD ≈ 26,9); bu, yaklaşık %19,6'lık tahmini 3 aylık ölüm riskine karşılık gelir.

MELD-Na hesaplama aracı nasıl kullanılır?

Kan tahlili raporunuzdaki serum bilirubin değerini girin ve birimi seçin — mg/dL veya µmol/L. Raporunuz µmol/L cinsindense hesaplama aracı otomatik olarak dönüştürür.
Kanın ne hızlı pıhtılaştığını gösteren INR (uluslararası normalize oran) değerinizi girin.
Serum kreatinini girin ve doğru birimi seçin: mg/dL veya µmol/L.
Serum sodyumunu mEq/L cinsinden girin. 125–137 mEq/L aralığı dışındaki değerler, formülün gerektirdiği şekilde bu aralığa sınırlandırılır.
Geçerliyse son bir haftada en az iki kez diyaliz onay kutusunu işaretleyin — bu, hesaplamada kreatinini 4,0 mg/dL olarak ayarlar.
MELD-Na puanınızı, temel MELD puanını, tahmini 3 aylık ölüm riskini ve puanın ne anlama geldiğine dair yorumu görün.

MELD-Na puanı nedir?

MELD-Na puanı (sodyum dahil Son Dönem Karaciğer Hastalığı Modeli), OPTN/UNOS gibi nakil kuruluşlarının kronik karaciğer hastalarını karaciğer nakli için sıralamakta kullandığı standart araçtır. Dört rutin laboratuvar değerini — bilirubin, INR, kreatinin ve sodyum — 1 ile 40 arasında tek bir sayıya dönüştürür. Yüksek puan, daha ağır karaciğer hastalığı ve üç ay içinde ölme riskinin daha yüksek olduğu anlamına gelir; bu da nakil bekleme listesinde önceliği artırır.

Özgün MELD puanı yalnızca bilirubin, INR ve kreatinini kullanıyordu. Ancak düşük serum sodyumunun (hiponatremi) siroz ve portal hipertansiyonlu hastalarda ölümün bağımsız bir belirleyicisi olduğu anlaşılınca 2016'da sodyum düzeltmesi eklendi. Bilirubin, INR ve kreatinin değerleri aynı olan iki hasta, sodyumları farklıysa çok farklı MELD-Na puanları alabilir: 125 mEq/L'lik sodyum, temel MELD değerine bağlı olarak puanı yaklaşık 6–10 puan artırabilir; 137 veya üzeri sodyum ise hiçbir şey eklemez.

Puan geniş bantlar halinde yorumlanır. 15'in altında karaciğer fonksiyonu görece korunmuştur ve çoğu merkez hastayı nakil listesine almaz; çünkü cerrahi risk, hastalığın kendisinin riskini aşar. 15–24 arası puanlar orta düzeyde ağırlık gösterir ve genellikle nakil değerlendirmesini başlatır. 25–34 arası puanlar, kısa vadede önemli risk taşıyan ileri hastalığa; 35 ve üzeri puan ise acil uzman takibi ve yüksek nakil önceliği gerektiren çok ileri hastalığa işaret eder.

MELD-Na nesnel laboratuvar değerlerine dayandığı için organ dağıtımındaki öznelliği azaltır. Klinik tartışmalarda da hastalık ağırlığını anlatan ortak bir dil olarak yararlıdır — ama topluluklar için istatistiksel bir tahmindir; tek tek hastalar için kehanet değildir.

Varsayımlar, sınırlılıklar ve pratik ipuçları

Üst ve alt sınırlar önemlidir. Hesaplama aracı resmî OPTN kurallarını uygular: bilirubin, INR ve kreatinin için en az 1,0 değeri esas alınır (1,0'ın altındaki değerler 1,0 sayılır), kreatinin 4,0 mg/dL ile sınırlanır ve sodyum 125–137 mEq/L aralığına sıkıştırılır. 120 veya 145 sodyum girmek, sırasıyla 125 veya 137 girmekle aynı sonucu verir.
Diyaliz durumu sonucu ciddi biçimde değiştirir. Hasta kan alınmadan önceki haftada en az iki kez diyalize girdiyse, ölçülen değere bakılmaksızın kreatinin 4,0 mg/dL olarak alınır. Bu durumda kutuyu mutlaka işaretleyin.
Ölüm oranları tarihsel tahminlerdir. Gösterilen yüzdeler (≤9 puan için yaklaşık %1,9; 10–19 için %6,0; 20–29 için %19,6; 30–39 için %52,6 ve 40 için %71,3) özgün MELD doğrulama kohortlarından gelir. Modern tedavi birçok bantta sağkalımı iyileştirmiştir.
Puan her şeyi yakalamaz. MELD-Na, karaciğer ensefalopatisi, varis kanaması, gelişmekte olan hepatorenal sendrom ya da karaciğer kanseri (bu, ayrı bir istisna süreciyle ele alınır) gibi komplikasyonları hesaba katmaz. Komplikasyonlu hastalar puanlarının gösterdiğinden daha ağır durumda olabilir.
Güncel tahliller kullanın. Tek bir dengeli kan alma işleminden gelen değerler en anlamlı sonucu verir. Sodyum veya kreatinin hızla değişiyorsa puan bir haftadan diğerine belirgin biçimde kayabilir.
Bu araç bir tanı aracı değildir. MELD-Na puanı birçok veriden yalnızca biridir; sonuçlarınızı bir hepatolog veya nakil merkeziyle görüşün. Karaciğer hastalığının yanı sıra böbrek fonksiyonunuzu da izliyorsanız eGFR hesaplama aracımız (CKD-EPI 2021) ve diyaliz dozu (Kt/V) hesaplama aracımız da işinize yarayabilir.

İlgili hesaplama araçları

Karaciğer hastalığındaki düşük sodyum genellikle dikkatli sıvı yönetimi gerektirir — hipernatremi düzeltmesi için serbest su açığı hesaplama aracına bakın. Hiponatreminin nedeni yüksek kan şekeri ya da yüksek kan şekeriyle maskelenmişse, gerçek sodyum düzeyini tahmin etmek için düzeltilmiş sodyum hesaplama aracını kullanın.

Sıkça Sorulan Sorular

Normal ya da iyi bir MELD-Na puanı kaçtır?

15'in altındaki MELD-Na puanı genellikle görece stabil karaciğer fonksiyonu olarak kabul edilir. 15–24 arası puanlar orta, 25–34 arası ileri, 35 ve üzeri ise kısa vadede yüksek ölüm riskli çok ileri hastalığı gösterir. Amerika Birleşik Devletleri'nde nakil adaylarının bekleme listesinde aktif kalabilmeleri için genellikle en az 15 MELD-Na puanına sahip olmaları gerekir; çünkü bu eşiğin altında cerrahi risk, hastalık riskini aşar. Puanınızı bağlam içinde yalnızca bir hepatolog yorumlayabilir.

MELD-Na'yı elle nasıl hesaplarım?

Önce kreatinin, bilirubin ve INR için en az 1,0 değeri esas alınarak ve kreatinin 4,0 mg/dL ile sınırlanarak MELD(i) = 10 × (0.957 × ln Cr + 0.378 × ln bilirubin + 1.120 × ln INR + 0.643) hesaplanır. Ardından sodyum 125–137 mEq/L aralığına sıkıştırılarak MELD-Na = MELD(i) + 1,32 × (137 − Na) − 0,033 × MELD(i) × (137 − Na) bulunur. Son olarak en yakın tam sayıya yuvarlanır ve sonuç 1–40 aralığına sınırlandırılır. LN ve MİN/MAKS işlevlerine sahip bilimsel bir hesap makinesi ya da bir tablolama programı bu işlemi kolayca yapar.

Bilirubin ve kreatini µmol/L'den mg/dL'ye nasıl çeviririm?

mg/dL için µmol/L cinsinden bilirubini 17,1'e, kreatinini 88,4'e bölün. Örneğin 34 µmol/L bilirubin 2 mg/dL'ye, 106 µmol/L kreatinin yaklaşık 1,2 mg/dL'ye eşittir. Birçok Avrupa ve Asya laboratuvar raporu µmol/L kullanır; oysa MELD-Na formülü mg/dL ister. Bu hesaplama aracı µmol/L'yi seçtiğinizde otomatik dönüştürür; yine de değerleri girmeden önce raporunuzun hangi birimi kullandığını mutlaka iki kez kontrol edin.

125'in altındaki ya da 137'nin üstündeki sodyumum puanı neden değiştirmiyor?

OPTN/UNOS kuralları, formül içindeki serum sodyumunu 125–137 mEq/L aralığına sıkıştırır. 120'lik sodyum tam olarak 125 gibi, 145'lik sodyum da 137 gibi işleme alınır. Bunun nedeni, sodyum düzeltmesinin yalnızca bu aralıkta doğrulanmış olması ve çok düşük sodyumun, MELD-Na'nın modellemediği riskler taşımasıdır. Ağır hiponatremi (125'in altı) puan ne olursa olsun acil tıbbi müdahale gerektirir.

MELD ile MELD-Na arasındaki fark nedir?

Özgün MELD puanı yalnızca bilirubin, INR ve kreatinini kullanır. MELD-Na ise, diğer tahliller stabil görünse bile düşük sodyumun sirozda ölüm riskini bağımsız olarak artırdığının gösterilmesi üzerine 2016'da OPTN tarafından kabul edilen bir sodyum düzeltmesi ekler. Bilirubin, INR ve kreatinini aynı olan iki hasta, birinin sodyumu 125, diğerininki 137 ise yaklaşık 10 puana kadar fark alabilir. ABD'de nakil dağıtımında MELD-Na, MELD'nin yerini almıştır.

MELD-Na çocuklar için geçerli midir?

Hayır. MELD-Na, kronik karaciğer hastalığı olan yetişkinler için geliştirilmiştir. Karaciğer nakli bekleyen çocuklar, kreatinin ve sodyum yerine bilirubin, INR, albümin, gelişme geriliği ve listeye alınma yaşı kullanan PELD (Çocukluk Çağı Son Dönem Karaciğer Hastalığı) adlı ayrı bir sistemle puanlanır. Bir çocuğa ait sonuçlara bakıyorsanız, PELD puanı için bir çocuk hepatoloğuna danışın.

Kendimi daha kötü hissettiğim halde MELD-Na puanım neden düştü?

MELD-Na yalnızca dört laboratuvar değerini yansıtır; bu yüzden karaciğer ensefalopatisi, varis kanaması, enfeksiyonlar veya gelişmekte olan hepatorenal sendrom gibi komplikasyonları kaçırır. Ayrıca böbrek fonksiyonu ve sodyumla dalgalanır ve bunlar haftadan haftaya değişebilir — tek bir kan tahlili, genel durumunuzdan daha iyi görünebilir. Karaciğer kanseri veya bazı başka durumları olan hastalar ayrıca standartlaştırılmış istisna puanları alabilir. Kendinizi nasıl hissettiğinizle puanınız arasındaki uyumsuzluğu mutlaka nakil ekibinizle görüşün.