SIRS Kriterleri Hesaplayıcısı

Hesaplayıcı nasıl kullanılır?

1. Ölçülen Vücut sıcaklığını girin ve birimi seçin (°C veya °F). Hesaplayıcı değeri otomatik olarak santigrata çevirir.
2. Kalp atım hızını atım/dakika cinsinden girin.
3. Solunum sayısını solunum/dakika cinsinden girin.
4. Kan gazı alınmışsa PaCO₂ değerini mmHg cinsinden girin — 32 mmHg'nin altındaki bir değer de solunum kriterini karşılar. Ölçüm yapılmadıysa bu alanı boş bırakın.
5. Tam kan sayımı mevcutsa Beyaz küre sayısını (hücre/µL veya ×10⁹/L seçin) ve Çomak çekirdekli nötrofil yüzdesini girin. Her iki alan da isteğe bağlıdır.
6. Sonucu okuyun: karşılanan kriter sayısı (4 üzerinden), SIRS eşiği olan ≥ 2'ye ulaşılıp ulaşılmadığı ve hangi kriterlerin karşılandığını, hangi verilerin eksik olduğunu gösteren ayrıntılı bir döküm.

SIRS kriterleri nedir?

Sistemik inflamatuar yanıt sendromu (SIRS), vücudun genelize inflamatuar durumu olup 1992'de ACCP/SCCM konsensüs konferansı tarafından tanımlanmıştır. Kendi başına bir hastalık değil; enfeksiyon, travma, yanıklar, pankreatit, büyük cerrahi girişimler, kanama ya da immün aracılı durumlar gibi birçok tetikleyiciyle ortaya çıkabilen fizyolojik anormalliklerin oluşturduğu bir tablodur. Tanımda kolayca ölçülebilen dört parametre kullanılır — vücut sıcaklığı, kalp atım hızı, solunum sayısı (veya PaCO₂) ve beyaz küre sayısı (veya çomak nötrofil oranı) — ve bu parametrelerden en az ikisinin anormal olması gerekir.

SIRS'ın asıl değeri hızında ve basitliğinde yatar. Başucunda ya da triyajda kriterler, hiçbir laboratuvar sonucu gelmeden, temel yaşamsal bulgulardan saniyeler içinde kontrol edilebilir. İki veya daha fazla kriterin karşılanması, hastada sistemik bir hastalık gelişiyor olabileceğine ve daha yakından izleme, ileri araştırma ile enfeksiyondan şüpheleniliyorsa hızlı tedavi gerektiğine dair bir sinyaldir. Kriterlerin karşılanması hiçbir spesifik hastalığı teşhis etmez — yalnızca fizyolojik stresi işaret eder.

SIRS'ın en önemli klinik uygulaması sepsisin tanınmasıdır: SIRS bir enfeksiyon şüphesinden veya kanıtlanmış enfeksiyondan kaynaklanıyorsa hasta sepsislidir; bu da tedavideki her gecikmenin sonucu kötüleştirdiği bir tıbbi acildir. Ancak SIRS bilinçli olarak spesifik değil, duyarlı olacak şekilde tasarlanmıştır — enfeksiyon olmadan da birçok yatan hasta kriterleri karşılar, ciddi enfeksiyonu olan bazı hastalarda (özellikle yaşlılarda ve immünsüpresiflerde) ise hiç SIRS yanıtı gelişmez. 2016'dan beri Sepsis-3 tanımları qSOFA ve SOFA skorlarına dayanmaktadır; yine de SIRS hızlı bir tarama göstergesi olarak yaygın biçimde kullanılmaya devam etmektedir ve alternatif başucu skorunu qSOFA Skoru Hesaplayıcımızla değerlendirebilirsiniz.

Sonucun yorumlanması

• 0–1 kriter karşılanmış: SIRS eşiğine ulaşılmamıştır. Bu durum, ciddi bir sistemik hastalık olasılığını azaltır ama ortadan kaldırmaz — kötü görünümde olan hasta, skordan bağımsız olarak yine de değerlendirilmelidir.
• 2 kriter karşılanmış: SIRS mevcuttur. Bu, tarama amacıyla kullanılan klasik eşik değerdir ve altta yatan nedenin — enfeksiyon olasılığı varsa kültürler dâhil — araştırılmasını tetiklemelidir.
• 3–4 kriter karşılanmış: SIRS açıkça mevcuttur ve karşılanan kriter sayısı arttıkça, enfekte ve enfekte olmayan hastalarda bozulma ve mortalite riski de yükselir.
• Eksik laboratuvar değerleri: PaCO₂, beyaz küre sayısı ve çomak nötrofil oranı isteğe bağlıdır. Veri eksikliği nedeniyle bir kriter değerlendirilemiyorsa asla karşılanmış sayılmaz — bu nedenle eksik verilerle elde edilen düşük bir skorun ihtiyatla yorumlanması gerekir.

Sınırlamalar ve pratik öneriler

SIRS kriterleri bir tarama aracıdır, teşhis değil. Belirleyicilikleri düşüktür: egzersiz, kaygı, ağrı, basit bir viral enfeksiyonun ateşi veya yakın zamanda yapılan cerrahi müdahale de anormal değerlere yol açabilir. Öte yandan beta blokerler taşikardıyı maskeleyebilir, ileri sepsiste hipotermi ateşin yerini alabilir (36°C altındaki sıcaklık yine de kriter olarak sayılır) ve yaşlı ya da immün yetmezlikli hastalarda yanıtlar zayıf olabilir. Sonucu klinik tablo, öykü ve muayeneyle birlikte kullanın.

Doğruluğu artıran birkaç pratik nokta:

• Tahminleri değil, ölçülmüş değerleri kullanın — tam 90 atım/dakikalık kalp atım hızı sayılmaz; eşik kesinlikle 90'dan yüksektir.
• Beyaz küre kriteri için uç değerlerden biri (12.000/µL üzeri veya 4.000/µL altı) veya %10'dan fazla çomak nötrofil yeterlidir; ikisine birden gerek yoktur.
• Lökopeni (4.000/µL altı beyaz küre sayısı) sık gözden kaçar ama kriter olarak sayılır ve özellikle immünsüpresif hastalarda ciddi enfeksiyona işaret edebilir.
• Değerlendirmi zaman içinde tekrarlayın — tek bir anlık ölçümdense trendler daha fazla bilgi verir.

Sepsis kuşkusu varsa bu taramayı qSOFA Skoru ile, solunum yolu enfeksiyonlarında ise zatürre için CURB-65 Skoru ile birleştirin. Anyon Açığı Hesaplayıcısı gibi laboratuvar araçları, ciddi hastalığın metabolik sonuçlarının değerlendirilmesine yardımcı olabilir. Bu hesaplayıcı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi değerlendirmenin yerine geçmez — hasta ani olarak kötüleşiyorsa derhal profesyonel değerlendirme isteyin.