BISAP Skoru Hesaplama

Güncellendi: 14 Ekim 2026

Akut pankreatitte BISAP skorunu saniyeler içinde hesaplayın. Başvuru anındaki BUN, bilinç durumu, SIRS kriterleri, yaş ve plevral efüzyon bilgisini girerek hastalığın şiddetini ve mortalite riskini tahmin edin.

Akut pankreatit ciddiyetini BISAP puanı ile değerlendirin

BISAP Skoru Formülü

Formül

\[ \text{BISAP} = [\text{BUN} > 25\ \text{mg/dL}] + [\text{bilinç bozulması}] + [\text{SIRS} \ge 2] + [\text{yaş} > 55] + [\text{plevral efüzyon}] \]

Burada:

\(\text{BUN}\) — başvuru anında ölçülen kan üre azotu (mg/dL); kriter, BUN > 25 mg/dL olduğunda karşılanır
Bilinç bozulması — bilinçte herhangi bir akut değişiklik (konfüzyon, somnolans, obtundasyon)
SIRS — sistemik inflamatuar yanıt sendromu; şunlardan en az 2'si mevcut olmalı: vücut sıcaklığı < 36 °C veya > 38 °C, kalp hızı > 90/dk, solunum hızı > 20/dk veya PaCO₂ < 32 mmHg, lökosit sayısı < 4 veya > 12 × 10⁹/L (veya > %10 çomak hücresi)
Yaş — kriter, yaş 55'ten büyük olduğunda karşılanır
Plevral efüzyon — başvuru anındaki göğüs görüntülemesinde mevcut (tipik olarak sol taraflı)

Köşeli parantez içindeki her kriter karşılanırsa 1, karşılanmazsa 0 puan değerindedir; dolayısıyla toplam BISAP skoru 0 ile 5 arasında değişir. Skor, Wu ve ark. (2008) tarafından, yatışın ilk 24 saatinde akut pankreatit kaynaklı mortaliteyi öngörmek amacıyla basit bir yatak başı aracı olarak geliştirilmiştir.

BISAP Skoru – Hesaplama Örneği

Örnek: 62 yaşında bir hasta akut pankreatit nedeniyle yatırılıyor. Başvurudaki BUN değeri 32 mg/dL, hastanın bilinci açık ve kooperasyonu tam, iki SIRS kriteri mevcut ve akciğer grafisinde plevral efüzyon görülmüyor.

\[ \begin{aligned} \text{B} &= [32 > 25] = 1 \\ \text{I} &= [\text{bilinç açık}] = 0 \\ \text{S} &= [\text{SIRS} \ge 2] = 1 \\ \text{A} &= [62 > 55] = 1 \\ \text{P} &= [\text{efüzyon yok}] = 0 \end{aligned} \]

\[ \text{BISAP} = 1 + 0 + 1 + 1 + 0 = 3 \text{ puan} \]

Sonuç: BISAP skoru = 3 puan — yüksek risk (3–5). Bu, orijinal doğrulama çalışmasında yaklaşık %3–8'lik yatış içi mortalite riskine karşılık gelir ve yoğun izlem gerektirir.

BISAP skor hesaplama aracı nasıl kullanılır?

Başvuru kan panelindeki kan üre azotu (BUN) değerini mg/dL cinsinden girin. Kriter yalnızca BUN 25 mg/dL'yi aştığında karşılanır.
Hastanın başvuru anındaki durumunu en iyi tanımlayan bilinç durumunu seçin: “Bilinç açık ve kooperasyon tam” ya da “Bozulmuş (konfüzyon, somnolans veya obtundasyon)”.
SIRS'in mevcut olup olmadığını belirleyin. Alan açıklamasında listelenen kriterleri sayın (vücut sıcaklığı, kalp hızı, solunum hızı veya PaCO₂, lökosit sayısı); en az ikisi karşılanıyorsa “Mevcut (2 veya daha fazla kriter)” seçeneğini işaretleyin.
Hastanın yaşını yıl cinsinden girin. Kriter, yaş 55'in üzerinde olduğunda karşılanır.
Başvuru anındaki göğüs görüntülemesinde plevral efüzyon görülüp görülmediğini seçin.
Sonuçları okuyun: toplam BISAP skoru (0–5), risk kategorisi ve hangi kriterlerin karşılandığını gösteren dökümlü bir değerlendirme.

BISAP skoru nedir?

BISAP (Blood urea nitrogen, Impaired mental status, Systemic inflammatory response syndrome, Age, Pleural effusion — kan üre azotu, bilinç bozulması, sistemik inflamatuar yanıt sendromu, yaş, plevral efüzyon), akut pankreatitin şiddetini hastaneye yatışın erken döneminde sınıflandırmak için kullanılan beş puanlık bir klinik skorlama sistemidir. Çok sayıda laboratuvar değeri ya da 48 saat boyunca tekrarlanan ölçümler gerektiren Ranson kriterleri ve APACHE II gibi eski sistemlere göre daha basit bir alternatif olarak tasarlanmıştır. Beş BISAP değişkeninin tamamı yatıştan sonraki ilk 24 saat içinde — çoğu zaman hemen yatak başında — elimizin altında olduğu için skor hızlı triyaj kararları vermemizi sağlar.

Bu skorun önemli olmasının nedeni, akut pankreatitin seyrinin kişiden kişiye büyük farklılık göstermesidir: hastaların çoğu destek tedavisiyle iyileşir, ancak bir azınlıkta organ yetmezliği, pankreatik nekroz, sepsis veya ölümle sonuçlanan ağır hastalık gelişir. Yüksek riskli hastaların erken tanınması; izlemin sıklaştırılmasını, agresif sıvı resüsitasyonuna başlanmasını, yoğun bakım yatışının değerlendirilmesini ve uzmanların daha erken devreye sokulmasını sağlar. Bu yüzden BISAP, uluslararası pankreatit kılavuzlarına dahil edilmiştir.

Yorumlaması oldukça basittir. 0–1 puan düşük riski gösterir (orijinal çalışmada mortalite %1'in oldukça altında), 2 puan ara risklidir (yaklaşık %1–2 mortalite) ve risk her puanla artar; 3–5 puan ise yüksek risk grubudur: 3 puanında mortalite yaklaşık %3–8, 4–5 puanında %11 ve üzeri düzeydedir. Yüksek skorlar ayrıca organ yetmezliği, yoğun bakım yatışı ve pankreatik nekroz oranlarının arttığını da öngörür. Skor, tek bir kesim noktası değil sürekli bir risk gradyanı olarak değerlendirilmelidir — her ek puan prognozu kötüleştirir.

Varsayımlar, sınırlılıklar ve pratik ipuçları

Zamanlama: BISAP, yatıştan sonraki ilk 24 saat içinde toplanan verilerle doğrulanmıştır. Tedavi başladıktan sonra, daha geç bir dönemde uygulanması doğruluğunu azaltır.
Birimler: BUN mg/dL cinsinden girilmelidir. Laboratuvarınız üreyi mmol/L veya µmol/L olarak raporluyorsa önce dönüştürme yapın (mmol/L cinsinden üre × 2,14 ≈ mg/dL cinsinden BUN; µmol/L değerlerini 2,14'e bölerek mg/dL karşılığını bulun).
Tanı aracı değildir: BISAP komplikasyon olasılığını tahmin eder; tek başına pankreatit tanısı veya şiddetinin belirlenmesi için kullanılamaz. Akut pankreatit tanısı, karakteristik karın ağrısına ek olarak lipaz/amilaz yüksekliği veya görüntüleme bulgularına dayanır.
Etiyoloji ve komorbiditeler dahil değildir: obezite, etiyoloji (örn. hipertrigliseridemi), temel böbrek fonksiyonu ve eşlik eden hastalıklar gibi sonucu etkileyen faktörler beş kriter tarafından yakalanmaz.
Dinamik yeniden değerlendirme: Sıvı tedavisine rağmen ilk 48 saatte BUN'ın ısrarla yükselmeye devam etmesi başlı başına olumsuz bir prognostik işarettir; klinik değerlendirmenin tekrarlanması her zaman zorunludur.
Klinik yargı önceliklidir: BISAP dahil hiçbir araç, tedaviyi yürüyen hekimin değerlendirmesinin yerine geçmemeli; ancak ona yardımcı olmalıdır.

Benzer yatak başı risk skorları için sepsis taramasında qSOFA Skoru Hesaplama Aracı'mıza, pnömoni şiddeti için CURB-65 Skoru Hesaplama Aracı'mıza veya bilinç durumunun yapılandırılmış değerlendirmesi için Glasgow Koma Skalası Hesaplama Aracı'mıza bakabilirsiniz. BISAP skoru yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve profesyonel tıbbi tavsiyenin yerine geçmez.

Sıkça Sorulan Sorular

BISAP skorunu elle nasıl hesaplarım?

Yatıştan sonraki ilk 24 saate ait beş evet/hayır bulgusunun her biri için 1 puan verin: BUN'ın 25 mg/dL üzerinde olması, bilinçte yeni gelişen herhangi bir bozulma (konfüzyon, somnolans, obtundasyon), en az 2 SIRS kriteri, 55 yaşından büyük olmak ve göğüs görüntülemesinde plevral efüzyon. Puanları toplayın; toplam 0 ile 5 arasında çıkar. Karmaşık bir formül ya da tekrarlanan ölçüm gerekmez — tüm değişkenler ikilidir (evet/hayır).

İyi ya da tehlikeli BISAP skoru kaçtır?

0–1 puan düşük risk kabul edilir; orijinal çalışmada yatış içi mortalite %1'in oldukça altındadır. 2 puan ara risklidir (yaklaşık %1–2). 3–5 puan ise yüksektir: 3 puanında mortalite yaklaşık %3–8, 4–5 puanında kabaca %11 ve üzeridir; ayrıca organ yetmezliği ve nekroz oranları da artmıştır. Skoru bir gradyan olarak değerlendirin — tek bir keskin eşik aşımı değil, her ek puan prognozu kötüleştirir.

Üreyi mmol/L'den BISAP hesaplayıcısının gerektirdiği mg/dL cinsinden BUN'a nasıl dönüştürürüm?

Birçok Avrupa ve diğer ülke laboratuvarı serum üresini BUN yerine raporlar. mmol/L cinsinden üreyi 2,14 ile çarparak yaklaşık BUN değerini mg/dL olarak bulabilirsiniz; µmol/L cinsinden değerler için 2,14'e bölün (veya mmol/L değerini 214 ile çarpın). Örneğin 10 mmol/L üre ≈ 21,4 mg/dL'dir ve >25 mg/dL kriterini karşılamaz. Bazı ülkeler farklı dönüştürme faktörleri kullandığından, değer eşiğe yakınsa laboratuvarınızın referans yöntemini kontrol edin.

BUN tam 25 mg/dL veya yaş tam 55 ise ne olur?

Her iki kriter de kesin eşik kullanır: puan yalnızca BUN 25 mg/dL'den büyük ve yaş 55'ten büyük olduğunda verilir. Wu ve ark.'nın orijinal çalışmasında ve bu hesaplayıcıda tanımlandığı üzere, tam 25 mg/dL'lik BUN veya tam 55 yaş 0 puan alır. Değer tam eşiğin üzerindeyse laboratuvar raporunu yeniden kontrol edin ve gerekirse tekrar baktırın; sınırda kalan değerlerde birim dönüştürme hatalarının etkisi de en büyüktür.

BISAP, Ranson kriterleri ve APACHE II ile karşılaştırıldığında nasıldır?

BISAP daha basit ve hızlı olacak şekilde tasarlanmıştır. Ranson kriterleri ilk 48 saat boyunca toplanan 11'e varan değişken gerektirir; APACHE II ise düzineden fazla fizyolojik ölçüm içerir; dolayısıyla ikisi de acil yatak başı triyajı için pratik değildir. BISAP, yalnızca başvuru anında mevcut 5 değişkeni kullanmasına karşın mortaliteyi öngörmede benzer performans gösterir. Bunun bedeli daha az ayrıntı düzeyidir — organ fonksiyonu, komorbiditeler ve pankreatit etiyolojisine dair daha az bilgi yakalar.

BISAP çocuklarda veya gebelerde kullanılabilir mi?

BISAP yetişkin akut pankreatit hastalarında geliştirilip doğrulandığından çocuklara uygulanmamalıdır — yaş kriteri ve fizyolojik eşikler (kalp hızı, solunum hızı, lökosit sayısı) pediatrik popülasyonda farklıdır. Gebelikteki kanıtlar da sınırlıdır; yüksek BUN veya görüntüleme bulguları farklı yorumlanabilir. Bu gruplarda BISAP skoru yerine hastalığa özgü pediatrik ve obstetrik değerlendirme araçları ile uzman görüşüne başvurun.

BISAP skoru kullanılırken en sık yapılan hatalar nelerdir?

Sık görülen hatalar şunlardır: üreyi mg/dL'ye dönüştürmeden mmol/L cinsinden girmek, yalnızca bir kriter mevcutken SIRS'i var olarak puanlamak (iki kriter gerekir), kronik konfüzyon veya demansı bilinç bozulması saymak (yalnızca akut değişiklikler geçerlidir), skoru BUN ve yaşamsal bulguların çoktan değiştiği ilk 24 saatlik tedavinin ardından uygulamak ve sonucu tanı olarak kabul etmek. Skoru her zaman klinik değerlendirmeyle birlikte kullanın ve ilk 48 saat boyunca muayeneleri tekrarlayın.